Συμπόσιο Πυρηνικής Καρδιολογίας

Το τμήμα Πυρηνικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (Τμήμα Ιατρικής Σχολής) και του Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου :

Σας προσκαλούν στο «Διήμερο Συμπόσιο Πυρηνικής Καρδιολογίας», με διεθνή συμμετοχή. 
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο και την Κυριακή 7 & 8 Νοεμβρίου 2015, στο αμφιθέατρο «Ιπποκράτης» , Νέο κτίριο «Βιόπολις», Τμ. Ιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στη Λάρισα. 

Η εκδήλωση έχει τεθεί υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Πυρηνικής Ιατρικής (ΕΑΝΜ). Μοριοδοτείται με 8 μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης από τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο.
Το διήμερο «Συμπόσιο Πυρηνικής Καρδιολογίας» απευθύνεται στους Πυρηνικούς Ιατρούς, Καρδιολόγους, Ακτινολόγους, Ακτινοφυσικούς και άλλους συνεργαζόμενους επιστήμονες, για την ενημέρωσή τους στις σημαντικές κλινικές εφαρμογές και τις σύγχρονες εξελίξεις της Πυρηνικής Ιατρικής στο ευρύτατο πεδίο των καρδιολογικών παθήσεων. 

Αναμένουμε τη συμμετοχή σας, για την επιτυχή έκβαση του συμποσίου.

Πρόγραμμαμα

Πηγή

Read More

Εφαρμογές του SPECT/CT στην κλινική Πυρηνική Ιατρική

Η Ελληνική Εταιρεία Πυρηνικής Ιατρικής και Μοριακής Απεικόνισης:

Σας προσκαλεί στην ημερίδα με θέμα: «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ SPECT/ CT ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ»

Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 13 Ιουνίου 2015 στην Αίθουσα Αμφιτρύων 2, ξενοδοχείο Makedonia Palace.

Ελπίζουμε στη συμμετοχή σας, για την επιτυχή έκβαση της ημερίδας.

Το σεμινάριο μοριοδοτείται με 3 μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης.

Πατήστε εδώ (http://www.speg.gr/spect.pdf) για να δείτε το πρόγραμμα.

Γραμματεία της εκδήλωσης: SPEG consulting 210 5238777

Read More

12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Πυρηνικής Ιατρικής

30 Μαΐου 2014 – 1η Ιουνίου 2014
Συνεδριακό Κέντρο «Κάρολος Παπούλιας», Παν/μιο Ιωαννίνων
Διοργανωτής: Ελληνική Εταιρεία Πυρηνικής Ιατρικής & Μοριακής Απεικόνισης
Γραμματεία Συνεδρίου: SPEG Consulting
Τηλ.: 210 5238 777
Fax: 210 5239 886
Email: info@speg.gr www.nmi.gr
Πηγή 

Read More

Το νέο όπλο της πυρηνικής ιατρικής κατά του καρκίνου

Ο γαλλικός πυρηνικός όμιλος Areva ποντάρει σε ένα σπάνιο ισότοπο. Το νέο θαύμα της πυρηνικής ιατρικής κατά του καρκίνου

Η πυρηνική ιατρική παρουσιάζει ένα εν δυνάμει σημαντικό όπλο κατά ορισμένων επιθετικών καρκίνων, δηλώνει ο πρόεδρος της ιατρικής εταιρίας Areva Med, θυγατρικής του γαλλικού πυρηνικού ομίλου Areva, ο οποίος στηρίζει τις ελπίδες του σε ένα σπάνιο ραδιενεργό ισότοπο ικανό να εξολοθρεύει επιλεκτικά τα καρκινικά κύτταρα.

"Υπάρχει ενδιαφέρον για όγκους κατά των οποίων το σημερινό οπλοστάσιο θεραπευτικών αγωγών είναι πολύ περιορισμένο, όπως ο καρκίνος των ωοθηκών, ο γαστρικός και του παγκρέατος, όπου οι ανάγκες είναι μεγάλες και οι ασθενείς περιμένουν", διευκρινίζει ο Πατρίκ Μπουρντέ, επικεφαλής της Areva Med που εδρεύει στη Μπεθέσντα του Μέριλαντ, κοντά στην Ουάσινγκτον.

Το ισχυρό αυτό αντικαρκινικό όπλο που ουδέποτε είχε χρησιμοποιηθεί μέχρι τώρα, είναι το ισότοπο του μολύβδου 212 (Pb212) που είναι σπάνιο και εξάγεται από το θόριο, το οποίο είναι επίσης σπάνιο, καθώς μόνο μεγάλοι όμιλοι πυρηνικού τομέα το διαθέτουν στον κόσμο, μεταξύ τους η Γαλλία που έχει σημαντικά αποθέματα, υπογραμμίζει στη συνέντευξή του στο Γαλλικό Πρακτορείο. Τα αποθέματα αυτά χρονολογούνται πριν από μισό αιώνα.

Η Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας είχε αποφασίσει τότε να φυλάξει το θόριο μετά το διαχωρισμό του από το ουράνιο, το οποίο έγινε το πρώτο βασικό υλικό που χρησιμοποιείται από την πυρηνική βιομηχανία για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Το 2003 ερευνητές είχαν την ιδέα να εξαγάγουν το ισότοπο Pb212 για να πραγματοποιήσουν έρευνες ωθώντας την Areva να προβεί σε προκαταρκτικές μελέτες τόσο ιατρικές για τον καρκίνο όσο και βιομηχανικές για την ανάπτυξη νέων διαδικασιών εξαγωγής.

Οι πρώτες συνεργασίες υπογράφηκαν το 2008 μεταξύ του ομίλου Areva και του Αντικαρκινικού Ινστιτούτου των ΗΠΑ αλλά και με το INSEM (Ινστιτούτο Υγείας και Ιατρικής Έρευνας της Γαλλίας), ενώ συνεχίζεται η βιομηχανική ανάπτυξη για την παραγωγή του Pb212.

Η Areva, πεπεισμένη για τη μεγάλη ιατρική δυναμική του ισοτόπου αυτού, δημιούργησε την ιατρική θυγατρική της το 2009 στις ΗΠΑ, η οποία έκτοτε δεν σταματά να αναπτύσσεται.

Θεραπεία διάρκειας μιας ημέρας

Το 2011 η Areva Med λαμβάνει το πράσινο φως από τις αμερικανικές αρχές (Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων/FDA) για να κάνει μια κλινική δοκιμή πρώτης φάσης με τον μόλυβδο 212 χρησιμοποιώντας τη ράδιο-ανοσοθεραπεία με ερευνητές του Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα. Ο πρώτος ασθενής υποβλήθηκε στη θεραπεία τον Απρίλιο του 2012 από τους 18 που προβλέπονταν συνολικά.

"Οι δοκιμές εξελίσσονται ικανοποιητικά", αναφέρει ο πρόεδρος της Areva Med, προσθέτοντας χωρίς να κρύψει την αισιοδοξία του ότι "δεν μπορεί να πει τίποτε περισσότερο" σε αυτό το στάδιο.

Συνεχίζοντας να τοποθετεί όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την ανάπτυξη και την παραγωγή του νέου αυτού αντικαρκινικού όπλου, η Areva Med συνάπτει συμφωνία το 2012 με τον ελβετικό φαρμακευτικό κολοσσό Roche, πρωτοπόρο παγκοσμίως στην ογκολογία, που επίσης κάνει την είσοδό του στην πυρηνική ιατρική.

Παράλληλα η Areva αρχίζει την κατασκευή ενός εργαστηρίου παραγωγής μολύβδου 212, μια παγκόσμια πρώτη, στη Λιμουζίν της Γαλλίας που αναμένεται να λειτουργήσει στα τέλη του 2013 για την εξαγωγή νανογραμμαρίων (ένα δισεκατομμυριοστό του γραμμαρίου) του ισοτόπου από τόννους θορίου.

Μια θεραπεία για έναν ασθενή, που διαρκεί μια ημέρα, χρειάζεται μόνο τέσσερα νανογραμμάρια Pb212, διευκρινίζει ο Πατρίκ Μπουρντέ.

Αυτό το ραδιολογικό όπλο κατευθύνεται πάνω στα καρκινικά κύτταρα συνδεδεμένο χημικά με ένα αντίσωμα που δημιουργήθηκε για την αναγνώριση των αντιγόνων τα οποία βρίσκονται στον όγκο. Πρόκειται για ειδικά χημικά σήματα του καρκίνου.

"Είναι πράγματι μια αντικαρκινική θεραπεία άκρως στοχευμένη ικανή να πλήξει πολλές μορφές καρκίνου ακόμη και μεταστατικών", υπογραμμίζει ο Πατρίκ Μπουρντέ. Επίσης χάρη στην ακρίβεια αυτή, δεν υπάρχουν παρενέργειες".

"Όλα βαίνουν καλώς μέχρι τώρα, συνεχίζουμε με αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία αλλά περιμένουμε τα αποτελέσματα της επιστήμης", είπε. "Πιστεύω ότι το φάρμακό μας θα είναι έτοιμο το 2016".

Εξάλλου ο Μάρτιν Μπέσμπιελ, υπεύθυνος της έρευνας για τη ραδιο-ανοσοθεραπεία στο Αμερικανικό Αντικαρκινικό Ινστιτούτο (NCI), εκτιμά ότι το ισότοπο αυτό "έχει μια πολύ μεγάλη δυναμική" από την οποία "πολλοί ασθενείς με διαφόρους τύπους καρκίνου μπορούν να επωφεληθούν".

Πηγή

Read More

Μετεκπαιδευτική ημερίδα Πυρηνικής Ιατρικής με τίτλο "Theranosis: Ο ρόλος της Πυρηνικής Ιατρικής στις εξατομικευμένες θεραπείες του καρκίνου"

H Ελληνική Εταιρεία Πυρηνικής Ιατρικής & Μοριακής Απεικόνισης σε συνεργασία με την Ένωση Φυσικών Ιατρικής Ελλάδος διοργάνωσε ημερίδα με τίτλο: "Theranosis: Ο ρόλος της Πυρηνικής Ιατρικής στις εξατομικευμένες θεραπείες του καρκίνου".

Η ημερίδα έλαβε χώρα το Σάββατο 18 Μαΐου 2013, 9:30-15:00, στο Νοσοκομείο Άγιοι Ανάργυροι, και στους συμμετέχοντες δόθησαν μόρια συνεχιζόμενης εκπαίδευσης από τον Ιατρικό Σύλλογο.

Το Τμήμα συμμετείχε στην ημερίδα με υπεύθυνο της διοργάνωσης τον Επικ. Καθηγητή κ. Γεώργιο Φούντο και προσκεκλημένο ομιλητή τον Επικ. Καθηγητή κ. Γεώργιο Λούντο.

Πρόγραμμα

Πηγή

Read More

Οδηγίες και συστάσεις για τη μείωση της δόσεις στα χέρια των εργαζομένων στην Πυρηνική Ιατρική

Κατά την προετοιμασία και χορήγηση ραδιοφαρμάκων σε εργαστήρια Πυρηνικής Ιατρικής το προσωπικό χρησιμοποιεί ανοικτές πηγές ραδιενεργών υλικών. Εξαιτίας της πολύ μικρής απόστασης των χεριών των εργαζομένων από της πηγές ακτινοβολίας, η δόση που αναμένεται να καταγραφεί στα χέρια είναι μεγαλύτερη σε σχέση με το υπόλοιπο σώμα. Για το λόγο αυτό η δοσιμέτρηση των χεριών είναι αναγκαία στην Πυρηνική Ιατρική.


Για τη δοσιμέτρηση στα χέρια το Τμήμα Δοσιμετρίας της ΕΕΑΕ διαθέτει δοσίμετρα καρπού και δακτύλου. Να σημειωθεί ότι τα δοσίμετρα αυτά πρέπει να φέρονται στο σημείο που θα λάβει τη μεγαλύτερη δόση.
Για τις εφαρμογές της Πυρηνικής Ιατρικής, προτείνεται η χρήση δοσιμέτρων δακτύλου λόγω της εγγύτητάς τους στην πηγή ακτινοβόλησης.

Τα προτεινόμενα δοσίμετρα είναι δύο ειδών: για πεδία φωτονίων (γ) και για μικτά πεδία (β και γ). Τα πρώτα έχουν έναν ανιχνευτή καλυμμένο με φίλτρο πλαστικού, ενώ τα δεύτερα έχουν δύο
ανιχνευτές (ο ένας πίσω από τον άλλον) καλυμμένους με ένα λεπτό φίλτρο αλουμινίου. Σε πρόσφατη Ευρωπαϊκή άσκηση διασύγκρισης στην οποία συμμετείχε η ΕΕΑΕ, το δοσίμετρο
δακτύλου είχε την καλύτερη απόκριση από τα υπόλοιπα 36 που συμμετείχαν.

Το καταγραφόμενο μέγεθος είναι το ατομικό ισοδύναμο δόσης βάθους 0,07mm, Ηp(0,07). Στον κανονισμό ακτινοπροστασίας το όριο της ετήσιας ισοδύναμης δόσης για τα άκρα καθορίζεται σε 500mSv.


ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΣΙΜΕΤΡΩΝ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ:
1. Η δοσιμέτρηση των χεριών είναι αναγκαία στην Πυρηνική Ιατρική.
2. Τα δοσίμετρα τύπου δακτύλου είναι πιο κατάλληλα από τα δοσίμετρα καρπού στις εφαρμογές της Πυρηνικής Ιατρικής.
3. Η άκρη του αντίχειρα και του δείκτη του δευτερεύοντος χεριού είναι τα σημεία που αναμένεται να δεχτούν τη μεγαλύτερη δόση.
4. Το προτεινόμενο σημείο τοποθέτησης των δοσιμέτρων δακτύλων είναι η βάση του δείκτη του δευτερεύοντος χεριού με το ευαίσθητο τμήμα του δοσιμέτρου τοποθετημένο προς την εσωτερική επιφάνεια του χεριού.
5. Μια εκτίμηση της μέγιστης δόσης στο χέρι μπορεί να προκύψει από τον πολλαπλασιασμό της ένδειξης των δοσιμέτρων που φέρονται στη βάση του δείκτη του δευτερεύοντος χεριού, με το συντελεστη 6.
Το δοσίμετρο δεν προστατεύει από την ακτινοβολία αλλά ενημερώνει για τη δόση που δέχεται ο εργαζόμενος  συμβάλλοντας έτσι στην υιοθέτηση πρακτικών για τη μείωσή της. 


ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΔΟΣΗΣ:
1. Φιαλίδια και σύριγγες πρέπει να είναι θωρακισμένα.
2. Τα διάφορα μέσα για την αύξηση της απόστασης μεταξύ δακτύλων και πηγής (π.χ. λαβίδες), είναι πολύ αποτελεσματικά για τη μείωση της δόσης.
3. Η γρήγορη εργασία δεν είναι επαρκής για τη μείωση της δόσης. Ο συνδυασμός της χρήσης θωρακίσεων και της αύξησης της απόστασης είναι μέθοδοι πολύ αποτελεσματικές για τη μείωση της δόσης.
4. Η κατάρτιση και η εκπαίδευση σχετικά με τις σωστές πρακτικές (π.χ. σχεδιασμός διαδικασίας, επανάληψη διαδικασιών με τη χρήση μη ραδιενεργών πηγών, εκτίμηση δόσεων) είναι παράγοντες σημαντικοί για τη μείωση της δόσης.
Πηγή

Read More

Υπευθυνότητες Ακτινοφυσικού Ιατρικής σε Ακτινολογικά Εργαστήρια, Εργαστήρια Πυρηνικής Ιατρικής και Ακτινοθεραπευτικά Εργαστήρια

Στα Ακτινολογικά Εργαστήρια

Αρμοδιότητες Συμβούλου Ακτινοπροστασίας

• Συμβουλεύει για τη διαρρύθμιση νέων ακτινολογικών τμημάτων, εργαστηρίων ή χώρων,
• Συντάσσει τις μελέτες ακτινοπροστασίας και τις εκθέσεις ασφαλούς λειτουργίας και ακτινοπροστασίας όπως απαιτούνται για την έκδοση, μετατροπή και ανανέωση της άδειας λειτουργίας των εργαστηρίων,
• Παρέχει στο εργαστήριο συμβουλές επί θεμάτων ακτινοπροστασίας οποτεδήποτε χρειασθεί ή ζητηθεί.

Αρμοδιότητες Υπευθύνου Ακτινοπροστασίας

• Έχει τις αρμοδιότητες του συμβούλου ακτινοπροστασίας και
• Έχει την ευθύνη, μαζί με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, έναντι της ΕΕΑΕ επί θεμάτων ακτινοπροστασίας και τήρησης των κανονισμών και κανόνων ακτινοπροστασίας στο εργαστήριο,
• Συμμετέχει στην οργάνωση και επιβλέπει τα προγράμματα διασφάλισης ποιότητας στο εργαστήριο, που έχουν στόχο τη βελτίωση των παρεχόμενων ιατρικών πράξεων από πλευράς ακτινοπροστασίας, τη βελτίωση των διαγνωστικών πληροφοριών και την ελαχιστοποίηση των δόσεων στους εξεταζόμενους, εργαζόμενους και το κοινό,
• Προτείνει νέες μεθόδους ή τροποποίηση των εφαρμοζόμενων μεθόδων για τη μείωση της δόσης στους εξεταζόμενους και τη βελτιστοποίηση της απεικονιστικής,
• Οργανώνει, επιβλέπει και εκτελεί προγράμματα ποιοτικών ελέγχων, που έχουν στόχο τη σωστή και ασφαλή λειτουργία και ικανοποιητική απόδοση των ακτινολογικών συστημάτων και του βοηθητικού εξοπλισμού (αυτομάτων εμφανιστηρίων, Hard Copy camera, κασετών, ενισχυτικών πινακίδων, κτλ). Η περιοδικότητα των ελέγχων, τα ελάχιστα σημεία ελέγχου, τα όρια αποδοχής και τα επίπεδα διορθωτικών ενεργειών, παρέχονται στις εγκυκλίους της ΕΕΑΕ που εκδίδονται για το σκοπό αυτό.
• Ελέγχει, παραλαμβάνει και παραδίδει για κλινική χρήση κάθε ακτινολογικό σύστημα μετά τις απαραίτητες ρυθμίσεις, επισκευές, τροποποιήσεις ή μετά από συντήρηση σε αυτό.
• Είναι υπεύθυνος για την τήρηση ημερολογίου λειτουργίας ( Log book) κάθε ακτινολογικού συστήματος, καθώς και του βοηθητικού εξοπλισμού, το οποίο ενημερώνει για κάθε έλεγχο, επισκευή ή επέμβαση στο σύστημα. Επίσης, είναι υπεύθυνος για την τήρηση και ενημέρωση βιβλίου βλαβών κάθε ακτινολογικού συστήματος.
• Τηρεί αρχείο δοσιμέτρησης των εργαζομένων κατηγορίας Α και Β. Το αρχείο υπογράφει και ο υπεύθυνος του εργαστηρίου.
• Βοηθά στον καθορισμό των ορθών φυσικοτεχνικών παραμέτρων για τις ακτινολογικές εξετάσεις.
• Οργανώνει και εκτελεί προγράμματα για τον καθορισμό των δόσεων αναφοράς ( Reference level) για κάθε ακτινολογική εξέταση και εισηγείται μέτρα στη Δ/νση ή στον υπεύθυνο του εργαστηρίου για την ελαχιστοποίηση των δόσεων στους εξεταζομένους.
• Είναι υπεύθυνος για την επιμόρφωση και εκπαίδευση του προσωπικού του εργαστηρίου για θέματα ακτινοπροστασίας.

Στα Εργαστήρια Πυρηνικής Ιατρικής

Αρμοδιότητες Συμβούλου Ακτινοπροστασίας

Σύμβουλος επί θεμάτων: ακτινοπροστασίας, τήρησης των κανονισμών ακτινοπροστασίας και διαχείρισης πηγών και ραδιενεργών καταλοίπων. Οργανώνει και εκτελεί το πρόγραμμα ποιοτικών ελέγχων των μηχανημάτων.

Αρμοδιότητες Υπευθύνου Ακτινοπροστασίας

• Έχει τις αρμοδιότητες του συμβούλου ακτινοπροστασίας και μαζί με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, είναι υπεύθυνος έναντι της ΕΕΑΕ επί θεμάτων ακτινοπροστασίας και υπεύθυνος για την τήρηση των κανονισμών και κανόνων ακτινοπροστασίας στο εργαστήριο,
• Συμμετέχει στην οργάνωση και επίβλεψη των προγραμμάτων διασφάλισης ποιότητας και είναι υπεύθυνος για την οργάνωση, επίβλεψη και την εκτέλεση των ποιοτικών ελέγχων των μετρητικών και απεικονιστικών συστημάτων και του σχετιζομένου βοηθητικού εξοπλισμού (αυτομάτων εμφανιστηρίων, Hard Copy camera, κτλ).
• Ελέγχει, παραλαμβάνει και παραδίδει για κλινική χρήση, σε συνεργασία με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, κάθε απεικονιστικό και μετρητικό σύστημα μετά τις απαραίτητες ρυθμίσεις, επισκευές, τροποποιήσεις ή μετά από συντήρηση σε αυτό.
• Τηρεί ημερολόγιο λειτουργίας ( Log book) για κάθε απεικονιστικό και μετρητικό σύστημα, καθώς και για το βοηθητικό εξοπλισμό του. Ενημερώνει το ημερολόγιο για κάθε έλεγχο, επισκευή ή επέμβαση στο σύστημα και φροντίζει για την τήρηση και ενημέρωση βιβλίου βλαβών για κάθε μετρητικό σύστημα.
• Τηρεί αρχείο δοσιμέτρησης των εργαζομένων κατηγορίας Α και Β. Το αρχείο υπογράφει και ο υπεύθυνος του εργαστηρίου.
• Συμμετέχει στον καθορισμό των ορθών φυσικοτεχνικών παραμέτρων για τις διαγνωστικές εξετάσεις, καθώς και τη θεραπευτική χορήγηση ραδιονουκλιδίων.
• Οργανώνει, σε συνεργασία με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, προγράμματα για τον καθορισμό των καθοδηγητικών επιπέδων δόσεων ( Guidance levels) για κάθε εξέταση Πυρηνικής Ιατρικής, εισηγείται στον υπεύθυνο του εργαστηρίου μέτρα για την ελαχιστοποίηση των δόσεων στους εξεταζομένους, καθώς και προγράμματα επιμόρφωσης και εκπαίδευσης του προσωπικού του εργαστηρίου με θέματα ακτινοπροστασίας.
• Ο υπεύθυνος του εργαστηρίου μαζί με τον ακτινοφυσικό είναι οι κατά νόμο υπεύθυνοι για τη διασφάλιση του τρόπου διαχείρισης των πηγών και των ραδιενεργών καταλοίπων, καθώς και για την τήρηση των σχετικών αρχείων.
• Τηρεί το αρχείο ατυχημάτων και συμβάντων από ιοντίζουσες ακτινοβολίες, το οποίο υπογράφεται και από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου.

 Στα Εργαστήρια Ακτινοθεραπείας

 Αρμοδιότητες Υπευθύνου Ακτινοπροστασίας

• Μαζί με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, είναι υπεύθυνος έναντι της ΕΕΑΕ επί θεμάτων ακτινοπροστασίας και υπεύθυνος για την τήρηση των κανονισμών και κανόνων ακτινοπροστασίας στο εργαστήριο. Ο υπεύθυνος ακτινοπροστασίας έχει τη δυνατότητα και την υποχρέωση να αναστείλει τη λειτουργία συστημάτων ακτινοθεραπείας εάν κρίνει ότι από τη λειτουργία τους τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο η υγεία των ασθενών ή/και του προσωπικού ή παραβιάζεται η ακτινοπροστασία, ή το σύστημα λειτουργεί εκτός των αποδεκτών ορίων. Σε αυτές τις περιπτώσεις ειδοποιεί άμεσα τον υπεύθυνο του εργαστηρίου και προτείνει τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν. Σε περιπτώσεις δε υπερέκθεσης ασθενών, προσωπικού ή άλλων ατόμων και σε περιπτώσεις ραδιολογικών ατυχημάτων ενημερώνεται αμέσως η ΕΕΑΕ. Συντάσσει και αποστέλλει ιεραρχικά στην ΕΕΑΕ έκθεση για τα αίτια και τις συνθήκες της υπερέκθεσης ή του ατυχήματος και τα ληφθέντα μέτρα.
• Οργανώνει και επιβλέπει προγράμματα διασφάλισης ποιότητας στο εργαστήριο. Το πρόγραμμα διασφάλισης ποιότητας υπογράφεται από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου και τον υπεύθυνο ακτινοπροστασίας και υποβάλλεται στην ΕΕΑΕ για έγκριση. Η ΕΕΑΕ ελέγχει την τήρηση του προγράμματος.
• Οργανώνει, επιβλέπει και εκτελεί προγράμματα ποιοτικών ελέγχων για τη σωστή και ασφαλή λειτουργία και ικανοποιητική απόδοση των συστημάτων ακτινοθεραπείας, των συστημάτων δοσιμετρίας και του βοηθητικού εξοπλισμού.
• Οργανώνει προγράμματα αντιμετώπισης ραδιολογικών ατυχημάτων και εκτάκτων αναγκών που έχουν σχέση με την ακτινοπροστασία.
• Ελέγχει, παραλαμβάνει και παραδίδει για κλινική χρήση κάθε νέο σύστημα ακτινοθεραπείας και για κάθε βοηθητικό σύστημα μετά από επισκευές, συντήρηση ή τροποποιήσεις σε αυτό.
• Έχει την ευθύνη για την ορθότητα και την ακρίβεια της δοσιμετρίας του ασθενούς, του υπολογισμού του χρόνου ακτινοβόλησης, της κατανομής της δόσης στον ασθενή και του σχεδιασμού των πλάνων θεραπείας κατά την εφαρμογή κάθε ακτινοθεραπευτικού σχήματος που έχει αποφασίσει ο ακτινοθεραπευτής.
• Έχει την ευθύνη για τη μελέτη, τη σχεδίαση, την επίβλεψη της κατασκευής και την εφαρμογή κατά τη θεραπεία των βοηθητικών εξαρτημάτων ακτινοθεραπείας (blocks, φίλτρα, εξαρτήματα ακινητοποίησης ασθενούς κλπ)
• Συντάσσει τις μελέτες ακτινοπροστασίας και τις εκθέσεις ασφαλούς λειτουργίας και ακτινοπροστασίας όπως απαιτούνται στο Μέρος 2 του παρόντος Κανονισμού για την έκδοση και ανανέωση της άδειας λειτουργίας των εργαστηρίων. Επίσης, υποβάλλει, στο εργαστήριο Ακτινοθεραπείας με ταυτόχρονη κοινοποίηση στην ΕΕΑΕ, υποχρεωτικά κάθε έτος αναφορά περί της κατάστασης του ακτινοθεραπευτικού εξοπλισμού προσαρτώντας φύλλο παρατηρήσεων.
• Είναι υπεύθυνος για την τήρηση ημερολογίων λειτουργίας (Log book) για κάθε σύστημα ακτινοθεραπείας, για τα συστήματα δοσιμετρίας καθώς για το βοηθητικό εξοπλισμό. Το ημερολόγιο αυτό ενημερώνεται για κάθε έλεγχο, επισκευή ή επέμβαση στο σύστημα.
• Φροντίζει για την τήρηση και ενημέρωση βιβλίου βλαβών για κάθε σύστημα ακτινοθεραπείας.
• Τηρεί αρχείο δοσιμέτρησης των εργαζομένων.
• Οργανώνει προγράμματα επιμόρφωσης και εκπαίδευσης του προσωπικού του εργαστηρίου για θέματα φυσικής της ακτινοθεραπείας και ακτινοπροστασίας.
• Τηρεί το αρχείο ατυχημάτων και συμβάντων του εργαστηρίου.

Πηγή

Read More

Συστηματική καταγραφή και προβολή ραδιολογικών συμβάντων/ατυχημάτων

Η ΕΕΑΕ συστηματοποιεί τη διάχυση των συμπερασμάτων και των διδαγμάτων, που προκύπτουν από ραδιολογικά συμβάντα/ατυχήματα σε χώρους όπου γίνεται χρήση ιοντιζουσών ακτινοβολιών και ραδιενεργών πηγών, προβάλλοντάς τα στο διαδικτυακό της τόπο (χωρίς αναφορές σε ιδρύματα/πρόσωπα).  Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση των υπευθύνων και του προσωπικού των εργαστηρίων ιοντιζουσών ακτινοβολιών και η ενίσχυση της νοοτροπίας ασφάλειας (safety culture) μέσω:

• της γνωστοποίησης σχετικών εμπειριών (lessons learned)
• της ανάδειξης πρακτικών προς αποφυγή αλλά  και διδαγμάτων
• της παρουσίασης του τρόπου αντιμετώπισης των ραδιολογικών συμβάντων/ατυχημάτων
• της ενθάρρυνσης ανταλλαγής απόψεων.

Ραδιολογικά συμβάντα/ατυχήματα

Περιγραφή συμβάντος

Ασθενής που είχε χορηγηθεί με 5550ΜΒq I-131 και νοσηλευόταν στο θάλαμο θεραπείας, δεν ανταποκρίθηκε στις κλήσεις του νοσηλευτικού προσωπικού, 48 ώρες μετά τη χορήγηση. Στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι η ασθενής απεβίωσε.
Ενέργειες
Ο υπεύθυνος ακτινοπροστασίας ενημερώθηκε άμεσα και εισήλθε στο θάλαμο θεραπείας, πραγματοποίησε μετρήσεις των επιπέδων ακτινοβολίας και εκτίμησε την εναπομείνουσα ραδιενέργεια στην ασθενή. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε προσπάθεια ανάνηψης, υπό την επίβλεψη του υπευθύνου ακτινοπροστασίας.
Το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό που εισήλθε στο θάλαμο θεραπείας χρησιμοποίησε τον απαραίτητο προστατευτικό εξοπλισμό.
Τα αντικείμενα και κατάλοιπα που ήρθαν σε επαφή με τα βιολογικά υγρά της ασθενούς δεν εξήλθαν από το θάλαμο θεραπείας – ελέχθησαν από τον υπεύθυνο ακτινοπροστασίας, ανιχνεύθηκε ραδιορύπανση και διαχειρίστηκαν ως ραδιενεργά κατάλοιπα, σύμφωνα με τις διαδικασίες του εργαστηρίου.
Εκτιμήθηκαν οι δόσεις του εμπλεκόμενου προσωπικού.
Ο Διευθυντής του εργαστηρίου πυρηνικής ιατρικής και ο υπεύθυνος ακτινοπροστασίας συνέταξαν οδηγίες για τη μεταφορά της σορού, οι οποίες παραδόθηκαν στον υπεύθυνο του γραφείου τελετών. Επιπλέον εδόθησαν προφορικές οδηγίες στον υπεύθυνο του γραφείου τελετών και στην οικογένεια, για την προστασία των παρισταμένων σε όλες τις σχετικές διαδικασίες και την τελετή ταφής.

Περιγραφή συμβάντος, Ιανουάριος 2009
Κατά την αλλαγή κάρτας ασθενούς υπό ακτινοθεραπεία από τη μονάδα γραμμικού επιταχυντή σε μονάδα κοβαλτίου αναγράφηκε χρόνος ακτινοβόλησης 3.18 λεπτά και αντίστοιχη δόση 300 cGy για τρεις θεραπείες, ενώ στην πραγματικότητα ήταν 150 cGy. 
Ενέργειες
Διορθώθηκε η κάρτα και έγιναν οι απαραίτητες ενέργειες ώστε η συνολική δόση που έλαβε ο ασθενής να είναι η προβλεπόμενη.

Περιγραφή συμβάντος ακτινοβόλησης προσωπικού, Νοέμβριος 2009
Κατά τη διάρκεια συντήρησης γραμμικού επιταχυντή σε Τμήμα Ακτινοθεραπείας νοσοκομείου, τεχνικός της εταιρείας που δεν αντιλήφθηκε εγκαίρως την παρουσία προσωπικού στο δωμάτιο της μονάδας (δεύτερος τεχνικός, ακτινοφυσικός τμήματος) ξεκίνησε διαδικασία ακτινοβόλησης, χωρίς να ξεπεράσει το χρόνο καθυστέρησης έναρξης της δέσμης.
Τα συστήματα ασφαλείας του συστήματος ήταν απενεργοποιημένα (πόρτα, κάμερα) λόγω της διαδικασίας συντήρησης και το κομβίο ανάγκης (μανιτάρι) στον τοίχο του δωματίου ήταν μη προσπελάσιμο τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, λόγω τοποθέτησης ογκώδους αντικειμένου κάτω από αυτό. Κανένας από τους παρευρισκόμενους δε διέθετε δοσίμετρο άμεσης ανάγνωσης.
Ενέργειες
Πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις στις θέσεις που ήταν το προσωπικό κατά το συμβάν και υπολογίστηκαν οι ισοδύναμες δόσεις.
Προκειμένου να μην επαναληφθούν παρόμοια περιστατικά, η κάμερα του γραμμικού επιταχυντή θα πρέπει να είναι συνέχεια ανοικτή, τα μανιτάρια ανάγκης δε θα πρέπει σε καμία περίπτωση να παρεμποδίζονται. Οι τεχνικοί των εταιρειών πρέπει να χρησιμοποιούν τα ατομικά δοσίμετρα άμεσης ανάγνωσης.

Έκθεση εγκύων σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες, Νοέμβριος 2008
Περιγραφή
Γυναίκα υποβλήθηκε σε εξέταση σπινθηρογραφήματος νεφρών DTPA δύο φορές εντός τεσσάρων ημερών χωρίς να γνωρίζει ότι ήταν έγκυος δύο εβδομάδων.  Όταν διαπιστώθηκε η κύηση ζητήθηκε από το τμήμα Ιατρικής Φυσικής η εκτίμηση της ακτινικής επιβάρυνσης του εμβρύου.
Ενέργειες 
Εκτίμηση κινδύνου για το έμβρυο από τις εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε η μητέρα.  Λαμβάνοντας υπόψη το είδος της εξέτασης και την ενεργότητα του ραδιοφαρμάκου που χορηγήθηκε προέκυψε ότι ο κίνδυνος για το έμβρυο ήταν μηδενικός.

Πηγή

Read More

Η έκθεση σε ακτινοβολία λόγω ιατρικών εξετάσεων έχει 7πλασιαστεί την τελευταία 20ετία

Το 2006, οι Αμερικανοί εκτέθηκαν σε τουλάχιστον 7 φορές περισσότερη ιονίζουσα ακτινοβολία από ιατρικές εξετάσεις, σε σχέση με τη δεκαετία του 1980, σύμφωνα με Έκθεση που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο του NCRP (Εθνικό Συμβούλιο για τη Μέτρηση της Ακτινοβολίας και την Προστασία από αυτήν). Η αύξηση αυτή οφείλεται σε πολλές περιπτώσεις σε πραγματοποίηση περιττών εξετάσεων, για κερδοσκοπικούς ή άλλους λόγους.

Το 2006, η έκθεση σε ακτινοβολία για ιατρικούς σκοπούς αποτελούσε περίπου το 50% της συνολικής έκθεσης (της έκθεσης από όλες τις πηγές). Η αύξηση της έκθεσης οφείλεται κυρίως στην αυξημένη χρήση αξονικής τομογραφίας (CT) και πυρηνικής ιατρικής, οι οποίες συμβάλλουν, αντίστοιχα, κατά 36% στη συνολική έκθεση και κατά 75% στην ιατρογενή έκθεση. Οι σημαντικότερες άλλες πηγές ακτινοβολίας είναι η φυσική ακτινοβολία του εδάφους και των βράχων, το αέριο ραδόνιο που διαρρέει στα σπίτια και σε άλλα κτίρια, συν την ακτινοβολία από το διάστημα και από πηγές που βρίσκονται φυσικά μέσα στο ανθρώπινο σώμα. Λιγότερο συμβάλλουν στη συνολική έκθεση κάποια καταναλωτικά προϊόντα και δραστηριότητες, οι βιομηχανικές και ερευνητικές χρήσεις και επαγγελματικές ενασχολήσεις.

Όπως επισημαίνει το Αμερικανικό Κολέγιο Ακτινολογίας, η Έκθεση αυτή του NCRP δεν πρέπει να ερμηνευθεί αποκλειστικά ως αύξηση του κινδύνου για τους ασθενείς, χωρίς να ληφθούν υπόψη τα αναμφισβήτητα οφέλη της απεικονιστικής ιατρικής για την υγεία. Η προσοχή θα πρέπει να στραφεί περισσότερο στην κακή και, ορισμένες φορές, υπερβολική χρήση αυτών των μεθόδων, για λόγους που δεν εξυπηρετούν τη δημόσια υγεία.

Σύμφωνα με μελέτες που έχουν δημοσιευθεί σε επιστημονικά περιοδικά, αλλά και σύμφωνα με κυβερνητικές αναφορές και αναφορές από ασφαλιστικούς οργανισμούς, μεγάλος αριθμός τέτοιων απεικονιστικών εξετάσεων πραγματοποιείται χωρίς να υπάρχει λόγος, είτε γιατί οι γιατροί παραπέμπουν τους ασθενείς σε διαγνωστικά κέντρα από τα οποία έχουν οικονομικό όφελος, είτε γιατί οι γιατροί παραγγέλνουν υπερβολικά πολλές εξετάσεις ώστε να είναι καλυμμένοι έναντι ενδεχόμενων μελλοντικών μηνύσεων, οι οποίες έχουν σημειώσει αύξηση στην Αμερική, είτε, τέλος, γιατί οι ίδιοι οι ασθενείς ζητούν σε ορισμένες περιπτώσεις περισσότερες εξετάσεις.

Πηγή

Read More

Ακτινοβολία και παιδιά

Γράφει ο Θεόδωρος Β. Πασχάλης

Ακτινοφυσικός Ιατρικής Ph.D., M.Sc.
Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Τμήμα Ακτινοθεραπείας

Ακτινοβολία είναι μια μορφή ενέργειας ( μηχανική, κινητική, πυρηνική, κλπ), η οποία εκπέμπεται από κάποια πηγή και διαδίδεται στο χώρο με πολύ μεγάλη ταχύτητα (πρακτικά την ταχύτητα του φωτός). Ο άνθρωπος εκτίθεται συνεχώς σε ακτινοβολία τόσο από το φυσικό του περιβάλλον όσο και από τεχνητές πηγές. Η ακτινοβολία αυτή επιδρά πάνω του κατά τρόπο πολύπλοκο, άλλοτε ευεργετικά και άλλοτε βλαπτικά, ανάλογα με το είδος της, την έντασή της και την ενέργεια που μεταφέρει.

Η αξία της για τα παιδιά είναι ζωτικής σημασίας, αφού χωρίς αυτήν, ως πηγή ορατού φωτός, δε θα ήταν εφικτός ο μεταβολισμός της βιταμίνης D, που τόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζει στην ανάπτυξή τους.


Όμως είναι όλες οι ακτινοβολίες ίδιες;


Οι ακτινοβολίες ανάλογα με τη συχνότητά τους διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: Α) Σε ιοντίζουσεςακτινοβολίες και Β) σε μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες, που αποτελούν τις δύο συνιστώσες του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος (εικόνα 1). Οι ιοντίζουσες ακτινοβολίες κατά την αλληλεπίδρασή τους με την ύλη μετατρέπουν τα άτομα των στοιχείων σε ιόντα διασπώντας τους δεσμούς τους, ενώ οι μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες μεταφέρουν σχετικά μικρότερα ποσά ενέργειας μη ικανά να διασπάσουν τους δεσμούς των ατόμων, ικανές όμως να προκαλέσουν βλάβες στα κύτταρα των ζωντανών οργανισμών.

Α) Οι πηγές της ιοντίζουσας ακτινοβολίας είναι φυσικές και τεχνητές. Οι κυριότερες φυσικές πηγές είναι η κοσμική ακτινοβολία (που προέρχεται από τον ήλιο και το διάστημα) και η γήινη ακτινοβολία (που προέρχεται από το υπέδαφος, πετρώματα, πυρήνας της γης, κλπ). Οι τεχνητές πηγές της ακτινοβολίας προέρχονται από την ανθρώπινη δραστηριότητα και αφορούν κυρίως ιατρικές χρήσεις (σε διάγνωση και θεραπεία), αλλά και βιομηχανικές (αποστείρωση φαρμακευτικών σκευασμάτων – ουσιών – υλικών, ακτινοβόληση τροφίμων, έλεγχο συγκόλλησης μετάλλων, κλπ). Στις τεχνητές πηγές ακτινοβολίας θα πρέπει να προστεθεί και η ραδιορρύπανση του περιβάλλοντος που οφείλεται σε πυρηνικές δοκιμές στην ατμόσφαιρα που έγιναν πριν το 1962 και σε πυρηνικά ατυχήματα, όπως αυτό στο Τσέρνομπιλ το 1986 ή αυτό της Φουκουσίμα το 2011 (ανεπαίσθητο σε σχέση με αυτό στο Τσέρνομπιλ).


Η έκθεση σε ιοντίζουσα ακτινοβολία μπορεί να έχει άμεσα ή μακροπρόθεσμα βλαπτικά αποτελέσματα για την υγεία.


 Για πολύ μεγάλες δόσεις ακτινοβολίας, η έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε άμεση καταστροφή κυττάρων και να οδηγήσει ακόμα και στο θάνατο. Δόσεις που οδηγούν σε άμεσα αποτελέσματα έχουν παρατηρηθεί μόνο σε μεγάλα ραδιολογικά ή πυρηνικά ατυχήματα και μόνο για ανθρώπους που βρέθηκαν στο σημείο του ατυχήματος.


 Για σχετικά χαμηλές δόσεις, μικρότερες από αυτές που οδηγούν σε άμεσα αποτελέσματα, υπάρχει στατιστικά η πιθανότητα μελλοντικής εμφάνισης καρκίνου ή μετάλλαξης στο γενετικό υλικό, ανάλογα με την απορροφηθείσα δόση. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι βλάβες εκείνες που προκαλούνται στο γενετικό υλικό του κυττάρου, διότι αυτές συνδέονται τόσο με τη μεταβίβαση κληρονομικών ανωμαλιών στους απογόνους όσο και με τη διαδικασία της καρκινογένεσης. Η αποκτηθείσα επιστημονική γνώση μας επιτρέπει να περιλάβουμε τις ακτινοβολίες στους 4000 και πλέον καταγεγραμμένους καρκινογόνους παράγοντες - κατά κανόνα χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα της σύγχρονης τεχνολογίας - που απειλούν καθημερινά τη ζωή μας. Στην κλίμακα επικινδυνότητας, οι ακτινοβολίες κατατάσσονται στους σχετικά ήπιους καρκινογόνους παράγοντες.


Το δοσιμετρικό μέγεθος που συνδέεται με τον ενεχόμενο κίνδυνο για τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της ακτινοβολίας είναι η ενεργός δόση. Η ενεργός δόση εξαρτάται από την απορροφούμενη στο ανθρώπινο σώμα ενέργεια, το είδος της ακτινοβολίας και το είδος του ακτινοβολούμενου ιστού. Μονάδα μέτρησης της ενεργού δόσης είναι το Sievert (Sv) και τα υποπολλαπλάσιά του, mSv και μSv. Η μέση ενεργός δόση ενός ατόμου που οφείλεται στις τεχνητές και στις φυσικές πηγές ραδιενέργειας του γήινου περιβάλλοντος είναι 0.31mSv και 2.4mSv για κάθε χρόνο αντίστοιχα, ενώ η ενεργός δόση που αντιστοιχεί σε μια τυπική ακτινογραφία θώρακος είναι περίπου 0.02mSv και σε μια αξονική τομογραφία θώρακος (εικόνα 2) περίπου 10mSv. 


Στα πλαίσια της εφαρμογής συστήματος ακτινοπροστασίας κάθε κράτος είναι υποχρεωμένο να τηρεί συγκεκριμένους κανόνες ακτινοπροστασίας, που αφορούν κατά κύριο λόγο τις ιατρικές εκθέσεις, όπως:

 Αρχή της αιτιολόγησης: κάθε εφαρμογή που ενέχει έκθεση σε ιοντίζουσα ακτινοβολία, πρέπει να αποφέρει ικανοποιητικό όφελος στα εκτιθέμενα άτομα ή στο κοινωνικό σύνολο, έτσι ώστε να αντισταθμίζεται η πιθανή βλάβη την οποία αυτή μπορεί να προκαλέσει.


 Αρχή της βελτιστοποίησης: όλες οι πηγές και τα μηχανήματα παραγωγής ακτινοβολιών πρέπει να προσφέρουν κάτω από τις επικρατούσες συνθήκες λειτουργίας τους, την καλύτερη δυνατή προστασία και ασφάλεια, έτσι ώστε το μέτρο της ενεχόμενης έκθεσης, η πιθανότητα μη αναμενόμενης έκθεσης και ο αριθμός των εκτιθεμένων ατόμων, να είναι τόσο μικρά όσον αυτό είναι λογικά εφικτό, λαμβάνοντας υπόψη οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες.


 Αρχή των ορίων δόσεων: Οι ατομικές εκθέσεις σε ακτινοβολία, οι οφειλόμενες στο σύνολο των πηγών στα πλαίσια των εγκεκριμένων πρακτικών, πρέπει να υπόκεινται σε όρια δόσεων ή όρια κινδύνων, η υπέρβαση των οποίων θεωρείται μη αποδεκτή.


Ειδικότερα για τα παιδιά θα πρέπει ν’ αποφεύγονται αναίτιες ιατρικές εκθέσεις σε ιοντίζουσα ακτινοβολία και να χρησιμοποιούνται εναλλακτικές μέθοδοι απεικόνισης όπως υπέρηχοι ή μαγνητική τομογραφία. Σε περίπτωση που αυτό δεν είναι εφικτό θα πρέπει η εξέταση να είναι πλήρως αιτιολογημένη από την κλινική εικόνα και να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα ακτινοπροστασίας των ευαίσθητων περιοχών (τοποθέτηση ακτινοπροστατευτικών εξαρτημάτων σε θυρεοειδή αδένα, γεννητικά όργανα, κλπ).


Β) Μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι αυτές που μεταφέρουν σχετικά μικρή ενέργεια, ανίκανη να προκαλέσει ιοντισμό, ικανή όμως να προκαλέσει ηλεκτρικές, χημικές και θερμικές επιδράσεις στα κύτταρα, που μπορούν να αποβούν άλλοτε επιβλαβείς και άλλοτε ευεργετικές για τη λειτουργία τους. Ειδικότερα, μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες στις οποίες εντάσσονται τα στατικά ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία, όπως είναι αυτά που δημιουργούνται στο φυσικό περιβάλλον (ραδιοκύματα), τα χαμηλόσυχνα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία που δημιουργούνται κατά τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας (πυλώνες, καλώδια), τα ραδιοκύματα και τα μικροκύματα που εκπέμπονται από κεραίες επικοινωνιών (κεραίες ραδιοφωνίας και τηλεόρασης (εικόνα 3), σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας συστήματα ραντάρ, κλπ), καθώς και η υπέρυθρη, η ορατή και η υπεριώδης ακτινοβολία.

Οι βιολογικές επιδράσεις των μη ιοντιζουσών ακτινοβολιών διαφέρουν ουσιαστικά από αυτές της ιοντίζουσας ακτινοβολίας και εξαρτώνται από την ένταση και τη συχνότητά τους. Έτσι, τα χαμηλόσυχνα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία επιδρούν στο ανθρώπινο σώμα, επάγοντας πεδία και ρεύματα στο εσωτερικό του, ενώ τα ραδιοκύματα και τα μικροκύματα θερμαίνοντας τα κύτταρα και τους ιστούς.


Οι βλαβερές επιδράσεις στην υγεία που είναι γνωστές για τις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι αυτές που προκύπτουν κατά την διάρκεια ή αμέσως μετά το πέρας της έκθεσης και προκύπτουν μόνο όταν υπερβαίνονται κάποια κατώφλια – στάθμες επιπέδων έκθεσης. Η έκθεση σε μη ιοντίζουσα ακτινοβολία επηρεάζει κατά κύριο λόγο το κεντρκό νευρικό σύστημα και τα αιμοποιητικά όργανα. 


Ειδικότερα για τα παιδιά, που το κεντρικό νευρικό τους σύστημα είναι υπό ανάπτυξη, θα πρέπει ν’ αποφεύγονται αναίτιες εκθέσεις σε μη ιοντίζουσα ακτινοβολία, όπως για παράδειγμα αποφυγή παραμονής κοντά σε πυλώνες και καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας υπερ – υψηλής τάσης, τήρηση αποστάσεων ασφαλείας από κεραίες κινητής τηλεφωνίας, λογική χρήση ασύρματων – κινητών τηλεφώνων και εάν είναι δυνατό με χρήση ακουστικών, κλπ.

Πηγή

Read More

Πόσο επικίνδυνη είναι η ακτινοβολία στην διάρκεια της εγκκυμοσύνης

Γράφει ο Θεόδωρος Β. Πασχαλίδης

Ακτινοφυσικός Ιατρικής Ph.D., M.Sc.

Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Τμήμα Ακτινοθεραπείας

Κάποιες φορές είναι απαραίτητο μια έγκυος γυναίκα να υποβληθεί σε διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με χρήση ϊοντιζουσών ακτινοβολιών ή ακόμα και να έχει ακτινοβοληθεί χωρίς να γνωρίζει ότι είναι έγκυος. Στόχος του συγκεκριμένου άρθρου είναι να δώσει σαφείς και τεκμηριωμένες απαντήσεις σ’ ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, που αρκετά συχνά γίνεται αντικείμενο λανθασμένων και διαστρεβλωτικών απόψεων, με αποτέλεσμα την καλλιέργεια ενός φοβικού κλίματος γύρω από την ακτινοβολία κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης.

Αρχικά η αρχή της αιτιολόγησης των ιατρικών εκθέσεων σε ακτινοβολία μας υποχρεώνει να εξετάσουμε ξεχωριστά την κάθε περίπτωση:

Α) Σε περίπτωση που δεν έχει διαγνωστεί εγκυμοσύνη, αλλά υπάρχει πιθανότητα ύπαρξής της θα μπορούσε να εφαρμοστεί ο κανόνας των 10 ημερών. Με βάση τον κανόνα αυτό επιτρέπεται η πραγματοποίηση εξετάσεων μόνο κατά τις πρώτες 10 ημέρες από την έναρξη της τελευταίας εμμήνου ρύσεως, αλλά και πάλι είναι πιθανόν να υπάρχει εγκυμοσύνη. Σε κάθε περίπτωση για γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία για τις οποίες υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης, θα πρέπει:

1. Να εξετασθεί αν η συγκεκριμένη εξέταση ή θεραπεία μπορεί να πραγματοποιηθεί με εναλλακτικό της ϊοντίζουσας ακτινοβολίας τρόπο, όπως με τη χρήση μη ϊοντιζουσών ακτινοβολιών. Για παράδειγμα μια ακτινογραφία πυέλου θα μπορούσε ν’ αντικατασταθεί με μια μαγνητική τομογραφία πυέλου ή μια μαστογραφία μ’ ένα υπερηχογράφημα μαστού.
2. Σε περίπτωση που δεν μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ακτινοπροστασία της «εν δυνάμει» εγκύου, όπως τοποθέτηση ακτινοπροστατευτικών εξαρτημάτων (ποδιές ακτινοπροστασίας, ειδικά προστατευτικά γονάδων) στις περιοχές που δε χρειάζεται ν’ ακτινοβοληθούν, αλλά και να γνωρίζουμε τα ακριβή στοιχεία της ακτινοβόλησης, ώστε να μπορεί ο υπεύθυνος Ακτινοφυσικός για τη λειτουργία του μηχανήματος, να υπολογίσει ακριβώς τη δόση ακτινοβολίας στο έμβρυο σε περίπτωση εγκυμοσύνης.
3. Στην περίπτωση που θα πρέπει οπωσδήποτε να χορηγηθεί θεραπεία με ϊοντίζουσες ακτινοβολίες (Ακτινοθεραπεία, Πυρηνική Ιατρική) είναι σκόπιμο να υπάρξει αναμονή λίγων ημερών ώστε ν’ αποκλειστεί το ενδεχόμενο εγκυμοσύνης. Σε περίπτωση δε οριστικοποίησης της εγκυμοσύνης και εξαιτίας του ότι οι δόσεις θεραπείας είναι αρκετά υψηλές, ο υπεύθυνος Ιατρός θα κρίνει αν πρέπει να συνεχιστεί η κύηση ώστε να καθυστερήσει η θεραπεία, ή αν κινδυνεύει άμεσα η υγεία της γυναίκας να διακόψει την κύηση.

Β) Σε περίπτωση επιβεβαιωμένης εγκυμοσύνης, θα πρέπει:

1. Η οποιαδήποτε ακτινολογική διαγνωστική εξέταση ν’ αντικατασταθεί με απεικονιστικό τρόπο που δε χρησιμοποιεί ϊοντίζουσα ακτινοβολία (υπερηχογράφημα, μαγνητική τομογραφία). Η ανάπτυξη στις μέρες μας των μεθόδων αυτών είναι τόσο ραγδαία που πολλές φορές δίνουν καλύτερα αποτελέσματα από τις ακτινογραφίες. Σε περίπτωση που αυτό δεν είναι εφικτό, θα πρέπει η οποιαδήποτε ακτινογραφία (π.χ. για τη διάγνωση ενός κατάγματος πυέλου μετά από τροχαίο ατύχημα) να πραγματοποιηθεί με τα ελάχιστα δυνατά στοιχεία έκθεσης ώστε να είναι χαμηλότερη η δόση ακτινοβολίας στο έμβρυο. Η δόση αυτή σχετίζεται και με τη φάση ανάπτυξης στην οποία βρίσκεται το έμβρυο. Έτσι: α) Κατά την 1^η φάση της κύησης (1-2 εβδομάδα) η ακτινοβολία συνήθως οδηγεί στην αποτυχημένη εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου στη μήτρα και έτσι η κύηση δε γίνεται αντιληπτή. Αν το έμβρυο συνεχίσει την ανάπτυξή του τότε θεωρείται πως η δόση της ακτινοβολίας ήταν μικρή, μη ικανή να το επηρεάσει. β) Κατά τη 2^η φάση της κύησης (3^η – 8^ηεβδομάδα) που συντελείται η οργανογένεση η έκθεση σε υψηλές δόσεις ακτινοβολίας (μεγαλύτερες από100mSv) οδηγεί σε αύξηση της πιθανότητας εμφάνισης κάποιας δυσπλασίας (λευχαιμία ή καρκινογένεση). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προσεχθεί ότι πολύ χαμηλές δόσεις ακτινοβολίας (της τάξης του 1mSv) από κάποια ακτινολογική εξέταση δεν έχουν καμία επίδραση στο έμβρυο. Είναι πιθανό δηλαδή να υπάρξουν προβλήματα σε έμβρυα που οι μητέρες τους υποβλήθηκαν σε αξονική τομογραφία ή θεραπεία ιωδίου στο θυρεοειδή αδένα, αλλά όχι σε απλές ακτινογραφίες. Δεν είναι λίγες οι φορές που γυναικολόγοι διακόπτουν την κύηση για μια απλή ακτινογραφία και αυτό αποτελεί λανθασμένη πρακτική που δε σχετίζεται με κανένα επιστημονικό δεδομένο. γ) Κατά την 3^η φάση της κύησης (9^η – 40^η εβδομάδα)πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου. Ειδικότερα το κεντρικό νευρικό σύστημα του εμβρύου διαπλάθεται από την 9^η έως τη 15^η εβδομάδα και η έκθεση σε υψηλές δόσεις ακτινοβολίας (της τάξης των100mSv) οδηγεί σε αύξηση της πιθανότητας μείωσης του δείκτη νοημοσύνης. Παρ’ όλα αυτά κατά τις συνήθεις ακτινολογικές εκθέσεις (της τάξης του 1mSv) δεν μπορεί το έμβρυο να λάβει τόσο υψηλές δόσεις ακτινοβολίας.
2. Στην περίπτωση θεραπείας με ϊοντίζουσες ακτινοβολίες (Ακτινοθεραπεία, Πυρηνική Ιατρική) και εφόσον η αναβολή της θεραπείας δεν είναι κλινικά εφαρμόσιμη, θα πρέπει ο υπεύθυνος Ακτινοφυσικός μαζί με τον υπεύθυνο Ιατρό να εξετάσουν προσεκτικά τη δόση που θα προκύψει για το έμβρυο, ώστε ν’ αποφανθούν για το αν η θεραπεία μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια ή θα πρέπει να διακοπεί η κύηση ώστε να δοθεί πλήρης θεραπευτική δόση ακτινοβολίας στην περιοχή θεραπείας.

Κατά την περίοδο της γαλουχίας η πραγματοποίηση διαγνωστικών ακτινολογικών εξετάσεων δεν επιφέρει κανένα κίνδυνο για την υγεία του παιδιού. Συνήθως όμως δεν προτιμάται η μαστογραφία για την απεικόνιση του μαστού διότι οι γαλακτοφόροι αδένες προκαλούν πύκνωση του μαζικού αδένα με αποτέλεσμα η εικόνα να μην προσφέρεται για διάγνωση. Αντί της μαστογραφίας μπορεί να πραγματοποιηθεί υπερηχογράφημα μαστού ή μαγνητική μαστού. Θα πρέπει όμως να δοθεί προσοχή στις θεραπευτικές εξετάσεις. Κατά την Ακτινοθεραπεία μαστού απαγορεύεται η γαλουχία λόγω έντονης τοξικότητας στην περιοχή από την ακτινοβολία. Ακτινοθεραπεία στο υπόλοιπο σώμα δεν επιφέρει κίνδυνο για το παιδί. Στην περίπτωση διαγνωστικών εξετάσεων ή θεραπειών με ραδιοφάρμακα (Πυρηνική Ιατρική) θα πρέπει να διακοπεί η γαλουχία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά την εξέταση ή τη θεραπεία, ανάλογα με το χρόνο ημιζωής του εκάστοτε ραδιενεργού.

Για να γίνει καλύτερα αντιληπτή η τάξη μεγέθους των δόσεων ακτινοβολίας αξίζει να σημειωθεί πως από μία τυπική ακτινογραφία θώρακος δε λαμβάνουμε δόση μεγαλύτερη από 0,02mSv ήτοι 50 φορές μικρότερη από τη δόση του 1mSv που θεωρείται «ασφαλής» δόση για το έμβρυο. Παρ’ όλα αυτά η τοποθέτηση ποδιάς ακτινοπροστασίας γύρω από την κοιλιακή χώρα της εγκύου μπορεί να εκμηδενίσει τη δόση ακτινοβολίας που θα δεχτεί το έμβρυο και επιβάλλεται να τοποθετηθεί. Από την άλλη μεριά σε μια αξονική τομογραφία θώρακοςη δόση είναι περίπου 8mSv (400 φορές πάνω από την απλή ακτινογραφία) και θα πρέπει σε κάθε περίπτωση ν’ αποφεύγεται κατά την εγκυμοσύνη. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να τονισθεί ότι η δόση των 0,02mSv αντιστοιχεί περίπου στην ημερήσια δόση κοσμικής ακτινοβολίας που δεχόμαστε μια ηλιόλουστη μέρα του καλοκαιριού που βρισκόμαστε σε εξωτερικό χώρο. Μια ακτινογραφία κοιλίας ή πυέλου επιβαρύνει τον εξεταζόμενο με 1 έως 1,5mSv, ενώ οι αντίστοιχες αξονικές τομογραφίες με 8 έως 10mSv. Σε περίπτωση εγκυμοσύνης θα πρέπει οπωσδήποτε ν’ αποφεύγεται η αξονική τομογραφία, ενώ οι δόσεις από τις απλές ακτινογραφίες για το έμβρυο θεωρούνται «ασφαλείς». Αξίζει να σημειωθεί πως κατά τις ακτινογραφίες κοιλίας ή πυέλου δεν είναι εφικτή η χρήση ποδιάς ακτινοπροστασίας, αλλά ούτε και η επιλογή όρθιας/επικλινούς στάσης μπορεί να περιορίσει αποτελεσματικά τη δόση στο έμβρυο. Ο παρακάτω πίνακας απεικονίζει μια προσέγγιση των δόσεων από τις ακτινοδιαγνωστικές εξετάσεις.

Εξέταση	Δόση σε mSv
Ακτινογραφία άκρων	0,01
Ακτινογραφία θώρακος	0,02
Ακτινογραφία κρανίου	0,1
Ακτινογραφία κοιλίας	1,5
Ακτινογραφία πυέλου	1
Αξονική τομογραφία κρανίου	2
Αξονική τομογραφία θώρακος	8
Αξονική τομογραφία κοιλίας	10
Αξονική τομογραφία πυέλου	8

• Πηγή

Read More