Τυχαία ευρήματα σε ακτινογραφία θώρακος

Λιάκου Μ., Χράς Σ., Ζελιλίδης Γ., Μακρυδάκης Π., Νικολαΐδης Ι.
Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο Λιβαδειάς, Λιβαδειά.

Σκοπός: Η ανάδειξη της χρησιμότητας της ακτινογραφίας θώρακος ως προληπτικό μέσο, για την έκδοση πιστοποιητικού υγείας.

Υλικό: 635 άτομα, προσήλθαν το έτος 2008 στο ακτινολογικό τμήμα του νοσοκομείου μας, για ακτινογραφία θώρακος.

Αποτελέσματα: 15 άτομα, είχαν ευρήματα ενεργού νόσου εκ του πνευμονικού παρεγχύματος, εκ των οποίων 3 είχαν ευρήματα πνευμονίας και 12 είχαν ευρήματα συμβατά με φυματίωση, 3 άτομα παρουσίαζαν αύξηση του καρδιοθωρακικού δείκτη, 1 άτομο είχε πυλαία λεμφαδενοπάθεια, 1 άτομο είχε διαφραγματοκήλη.

Συμπεράσματα: Το ποσοστό ανάδειξης ευρημάτων σε ένα τυχαίο προληπτικό έλεγχο με ακτινογραφία θώρακος, σε κατά τα άλλα υγιή άτομα είναι πολύ μικρό, μόλις 3,15%, παρόλα αυτά κρίνεται σκόπιμος προκειμένου να προστατευτεί η δημόσια υγεία.

Πηγή

Read More

Διαγνωστικές Εξετάσεις Στομάχου

ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΚΟΙΛΙΑΣ

Η αξία της απλής ακτινογραφίας κοιλίας για τη διάγνωση παθήσεων του στομάχου είναι περιορισμένη. Χρησιμοποιείται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όπως επί καταπόσεως ξένου σώματος ή επί υποψίας διατρήσεως του στομάχου, οπότε στην όρθια θέση απεικονίζεται ελεύθερος αέρας υποδιαφραγματικά (δείτε την εικόνα).

ΒΑΡΙΟΥΧΟ ΓΕΥΜΑ

Η διαγνωστική αυτή μέθοδος, και μάλιστα με τη διπλή σκιαγραφική αντίθεση (double contrast) παλαιότερα αποτελούσε εξέταση εκλογής για τη μελέτη παθήσεων του στομάχου. Σήμερα, ωστόσο, χρησιμοποιείται ολοένα και λιγότερο παραχωρώντας τη θέση της σε διάφορες ενδοσκοπικές μεθόδους.

Κατά την εξέταση αυτή ο ασθενής λαμβάνει μικρή ποσότητα ενός υγρού (βάριο), το οποίο έχει την ιδιότητα να εμφανίζεται χαρακτηριστικά στην ακτινογραφία (ακτινοσκιερή ουσία). Στην περίπτωση της διπλής σκιαγραφικής αντίθεσης ακολουθεί χορήγηση διττανθρακικής σόδας και κιτρικού οξέος. Επί υποψίας διάτρησης ή διαφυγής από κάποια αναστόμωση, αντί για βάριο χρησιμοποιείται υδατοδιαλυτό σκιαγραφικό, όπως η γαστρογραφίνη. Στη συνέχεια λαμβάνονται ακτινογραφίες σε διάφορες θέσεις του ασθενούς (ύπτια, λοξή, όρθια κ.α.). Ο ασθενής θα πρέπει να έχει παραμείνει νηστικός για 8 ώρες πριν την εξέταση.

Το βαριούχο γεύμα χρησιμοποιείται στη μελέτη παθήσεων όπως η πυλωρική στένωση, τα εκκολπώματα στομάχου, οι συγγενείς παθήσεις του στομάχου (π.χ. αναδιπλασιασμός στομάχου), οι υπερτροφικές γαστροπάθειες- γαστρίτιδες, η διαφραγματοκήλη, η συστροφή στομάχου, ο  καταρρακτοειδής στόμαχος, το γαστρικό έλκος, οι γαστρικοί πολύποδες, ο καρκίνος στομάχου και οι στρωματικοί όγκοι (GISTs).

ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ (ΓΑΣΤΡΟΣΚΟΠΗΣΗ)

Η μέθοδος αυτή αποτελεί σήμερα τη μέθοδο εκλογής για τη διερεύνηση παθήσεων του στομάχου και γενικότερα του ανώτερου πεπτικού συστήματος, κυρίως λόγω της εύκολης και άμεσης πρόσβασης, καθώς και της δυνατότητας λήψης βιοψιών. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις η ενδοσκόπηση μπορεί να είναι διαγνωστική και θεραπευτική ταυτοχρόνως. Η γαστροσκόπηση βοηθά στη διάγνωση διαφόρων ειδών γαστρίτιδας, στην αναγνώριση έλκους στομάχου (δείτε την σχετική εικόνα εδώ), γαστρικών πολύποδων ή καρκίνου του στομάχου .

Σχετικές αντενδείξεις για γαστροσκόπηση αποτελούν η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, ένα πρόσφατο έμφραγμα μυοκαρδίου, η σοβαρή αστάθεια της ατλαντοαξονικής διάρθρωσης. Η μέθοδος έχει μια θνητότητα της τάξεως του 0,001%, ενώ σοβαρές επιπλοκές παρατηρούνται σε επείγουσες ενδοσκοπήσεις.

Για την γαστροσκόπηση ο ασθενής θα πρέπει να παραμείνει νηστικός για τουλάχιστον 8 ώρες πριν την εξέταση. Πριν την εξέταση ο φάρυγγας ψεκάζεται με σπρέυ ξυλοκαΐνης για αναλγησία και μπορεί να δοθεί στον ασθενή μια ήπια καταστολή (μιδαζολάμη με ή χωρίς κάποιο οπιοειδές αναλγητικό). Καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέτασης παρακολουθείται ο κορεσμός του ασθενούς.  Στη συνέχεια ένας εύκαμπτος σωλήνας διέρχεται μέσω του στόματος στον οισοφάγο και από εκεί στον στόμαχο και στο εγγύς μέρος του δωδεκαδακτύλου. Ο σωλήνας αυτός φέρει στο άκρο του μικροκάμερα, η οποία είναι συνδεδεμένη με μία οθόνη και έτσι δίνεται στον ιατρό η δυνατότητα άμεσης επισκόπησης του ανωτέρου πεπτικού καθώς και λήψης φωτογραφιών. Κατά την διαδικασία ο ιατρός έχει επίσης την δυνατότητα λήψης μικρών τεμαχίων ιστού από περιοχές ύποπτες για βλάβη με σκοπό την αποστολή τους για βιοψία από το παθολογοανατομικό εργαστήριο. Η εξέταση διαρκεί περίπου 10 λεπτά.  Οι επιπλοκές είναι σπάνιες. Σε αυτές ανήκουν η υπερδοσολογία της νάρκωσης, η εισρόφηση και η διάτρηση του οισοφάγου, του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου. Για κάποιες ώρες μετά την εξέταση ο ασθενής απαγορεύεται να οδηγήσει ή να χειριστεί μηχανήματα λόγω της καταστολής που του έχει χορηγηθεί.

ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΕNDOSCOPIC ULTRASOUND-ΕUS)

Το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για έναν περιστρεφόμενο ηχοβολέα, που τοποθετείται στο άκρο ενός ειδικά κατασκευασμένου ενδοσκοπίου. Η εξέταση αυτή σαν τεχνική μοιάζει με την ενδοσκόπηση ανωτέρου πεπτικού (δείτε σχετική εικόνα). Χρησιμοποιείται πολύ συχνά για την αξιολόγηση του σταδίου μιας κακοήθειας του στομάχου (επέκταση του όγκου, συμμετοχή επιχώριων λεμφαδένων).

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ (COMPUTED TOMOGRAPHY-CT)

Η αξονική τομογραφία μια εξαιρετικά χρήσιμη μέθοδος για την αξιολόγηση ασθενών με υπόνοια ή γνωστή νεοπλασία του στομάχου. Με τη μέθοδο αυτή εκτιμώνται ο βαθμός επέκτασης του όγκου πέραν του τοιχώματος του στομάχου, η διήθηση επιχώριων λεμφαδένων, η προσβολή παρακείμενων οργάνων, καθώς και οι δευτερογενείς εντοπίσεις στο ήπαρ και άλλα απομακρυσμένα όργανα. Συμπεριλαμβάνεται λοιπόν στις εξετάσεις για σταδιοποίηση του καρκίνου του στομάχου.

Η τεχνική είναι απλή. Μετά από λήψη 200-300 ml αραιού διαλύματος γαστρογραφίνης ο ασθενής τοποθετείται σε ύπτια θέση και λαμβάνονται τομές πάχους 1 εκ., οι οποίες καλύπτουν ολόκληρη την άνω κοιλία. Ανάλογα με τα ευρήματα, ο έλεγχος συμπληρώνεται με στροφή του ασθενούς ή με λεπτότερες τομές μιας ύποπτης περιοχής, καθώς επίσης μετά από ενδοφλέβια έγχυση σκιεράς ουσίας, η οποία συμβάλλει σημαντικά στην καλύτερη αξιολόγηση των δευτερογενών εντοπίσεων.
Η μέθοδος αυτή στις μέρες μας δεν επιβαρύνει τον ασθενή με μεγάλο φορτίο ακτινοβολίας, λόγω των νεότερων μηχανημάτων. Σχετικές αντενδείξεις για την εφαρμογή της είναι η εγκυμοσύνη, η νεφρική ανεπάρκεια και η αλλεργία στο σκιαγραφικό μέσο.

ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ (MAGNETIC RESONANCE IMAGING-MRI)

Η μαγνητική τομογραφία σύμφωνα με ορισμένες μελέτες έχει την ίδια ή και μεγαλύτερη διαγνωστική ακρίβεια σε σχέση με την αξονική. Επίσης, έχει το πλεονέκτημα ότι ο ασθενής δεν επιβαρύνεται με ακτινοβολία.

ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ (POSITRON EMISSION TOMOGRAPHY-PET)

Η μέθοδος αυτή στηρίζεται στην ανίχνευση του μεταβολισμού της φθοριο-δεοξυγλυκόζης. Χρησιμοποιείται για τη σταδιοποίηση του γαστρικού καρκίνου και την εντόπιση μεταστατικής νόσου ή υποτροπής αυτής.

Πηγή

Read More

Απόφραξη παχέος εντέρου από ξένο σώμα: περιγραφή περίπτωσης και ανασκόπηση βιβλιογραφίας

Γαλάνη Π., Δημητρακοπούλου Γ., Παπαγιάννης Κ., Κοσμά Λ., Δημακάκος Α., Αδάμη Α., Λαφογιάννη Σ.
Τμήμα Ιατρικών Απεικονίσεων Γ.Ν.Μ. "Α.Φλέμιγκ", Αθήνα

Η εντερική απόφραξη αποτελεί μια κοινή κλινική οντότητα και η διάγνωση γίνεται συνήθως βάσει των κλινικών σημείων, του ιστορικού και της απλής ακτινογραφίας κοιλίας. Αν και η ακρίβεια της απλής ακτινογραφίας κοιλίας στον καθορισμό εντερικής απόφραξης είναι υψηλή, η ακρίβειά της ως προς τον καθορισμό τόσο του σημείου, όσο και του αιτίου του κωλύματος είναι αρκετά χαμηλότερη. Επειδή η έγκαιρη διάγνωση του αιτίου καθώς και του επιπέδου του κωλύματος, είναι απαραίτητη προκειμένου να αποφασισθεί το εάν θα απαιτηθεί συντηρητική θεραπεία ή χειρουργική επέμβαση, η υπολογιστική τομογραφία χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο στη διαχείριση των ασθενών με εντερική απόφραξη.

Περιγραφή περιπτώσεων: Ο ασθενής, άντρας 50 ετών, προσήλθε στο ΤΕΠ του νοσοκομείου μας αιτιώμενος διάχυτο κοιλιακό άλγος, αίσθημα βάρους και τάση προς έμετο. Η χειρουργική εκτίμηση ανέδειξε μετεωρισμό της κοιλιάς, μεταλλικούς εντερικούς ήχους και ευαισθησία κατά την ψηλάφηση. Η απλή ακτινογραφία κοιλίας ανέδειξε διάταση του παχέος εντέρου με συνοδά υδραερικά επίπεδα. Ο ασθενής υποβλήθηκε σε υπολογιστική τομογραφία η οποία ανέδειξε διατεταμένες εντερικές έλικες ανιόντος και εγκαρσίου κόλου, πλήρης υγρού και με παρουσία υδραερικών επιπέδων. Επιπλέον ελέγχθηκε η παρουσία πολλαπλών υπέρπυκνων ωοειδών αλλοιώσεων εντός του εντερικού αυλού, στο ύψος του εγκαρσίου κόλου. Από το ιστορικό του ασθενούς, προέκυψε πρόσφατη βρώση ποσότητας καρπών ελιάς με κατάποση του σκληρού ενδοκαρπίου (κουκούτσι) αυτών.

Συμπέρασμα: Η υπολογιστική τομογραφία είναι χρήσιμη όχι μόνο στον καθορισμό του επιπέδου, του βαθμού, του αιτίου της εντερικής απόφραξης και τον προσδιορισμό οποιασδήποτε σχετικής επιπλοκής, αλλά και στην αξιολόγηση των  παθολογικών διαδικασιών που περιλαμβάνουν το εντερικό τοίχωμα, το μεσεντέριο και την περιτοναϊκή κοιλότητα. 

Πηγή

Read More

Ακτινολογικά ευρήματα σε ακτινογραφίες θώρακος για πιστοποιητικό υγείας

Καλοκαιρινού Μ., Λέκκας Μ., Ρεπαντάς Μ., Μπάκας Ι., Τολίκα Φ., Παπαδοπούλου Μ., Γαρύφαλλος Δ.
Κέντρο Υγείας Καλυβίων, Καλύβια Αττικής. Γ.Ν.Ν.Θ. "ΣΩΤΗΡΙΑ", Αθήνα

Σκοπός: Ο σκοπός της εργασίας μας είναι να παρουσιάσουμε τα ακτινολογικά ευρήματα που παρατηρήθηκαν σε ακτινογραφίες θώρακος οι οποίες ελήφθησαν με σκοπό την έκδοση πιστοποιητικού υγείας.

Υλικό - Μέθοδος: Μελετήθηκαν αναδρομικά τα ακτινολογικά ευρήματα σε οπισθοπρόσθιες ακτινογραφίες θώρακος των 538 εξεταζόμενων (250 γυναίκες / 288 άνδρες), ηλικίας 16 - 48 ετών (μέση ηλικία 27,5 έτη). ΟΙ λήψεις πραγματοποιήθηκαν σε διάστημα 15 μηνών (Ιούνιος 2008 - Αύγουστος 2009) στο Κέντρο Υγείας Καλυβίων με σκοπό την έκδοση πιστοποιητικού υγείας.

Αποτελέσματα: Η ακτινογραφία θώρακος απαιτείται για την έκδοση πιστοποιητικού υγείας με το σκοπό του ελέγχου ασυμπτωματικών ατόμων για την ύπαρξη τυχόν λανθανουσών ασθενειών. 
Η πλειονότητα των ακτινογραφιών θώρακος ήταν φυσιολογικές (99,07%). Τα παθολογικά ευρήματα που παρατηρήθηκαν ήταν τα εξής: μεσολόβια σχισμή της αζύγου (7 περιστατικά - 1,3%), ανύψωση του διαφράγματος (7 περιστατικά - 1,3%), μάζα του θυρεοειδή (5 περιστατικά - 0,93%), καρδιομεγαλία (4 περιστατικά - 0,74%), ψευδοσκιές (artifacts) (4 περιστατικά - 0,74%), πάχυνση του υπεζωκότα (3 περιστατικά - 0,55%), διαφραγματοκήλη, κήλες του διαφράγματος (Bochdalek) (3 περιστατικά - 0,55%), διόγκωση των πνευμονικών πυλών (2 περιστατικά - 0,37%), παλαιά κατάγματα πλευρών (2 περιστατικά - 0,37%), εμπίεσμα του στέρνου (2 περιστατικά - 0,37%), παρεμβολή του εντέρου μεταξύ του ήπατος και του διαφράγματος - σύνδρομο Chilaiditi (1 περιστατικό - 0,18%), υπεζωκοτική συλλογή (1 περιστατικό - 0,18%), αποτιτάνωση του υπεζωκότα (1 περιστατικό - 0,18%), αποτιτανωμένοι λεμφαδένες της μασχάλης (1 περιστατικό - 0,18%), υπερδιαύγαση του ενός ημιθωρακίου λόγω μαστεκτομής (1 περιστατικό - 0,18%), αυχενική πλευρά (1 περιστατικό - 0,18%), γεφύρωση μεταξύ των παρακείμενων πλευρών (1 περιστατικό - 0,18%).

Συμπεράσματα: Τα σημαντικά ακτινολογικά ευρήματα στην προληπτική ακτινογραφία θώρακος είναι λίγα, η αναγκαιότητά της στα πλαίσια ενός προγράμματος πρόληψης στο γενικευμένο πληθυσμό είναι αμφισβητούμενη. 

Πηγή

Read More

Η συμβολή της ακτινογραφίας θώρακος στη διάγνωση του πνευμοθώρακα σε κατακεκλιμένους ασθενείς

Κυριακαράκος Ι. ¹,  Γκότση Μ.², Διακόνου Ε.², Τσιούδα Θ.³, Μηλίδης Θ.*, Μάλλιας Ι.⁴

¹Ακτινοδιαγνωστικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Σερρών, ² Αναισθησιολογικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Σερρών, ³Μ.Ε.Θ. Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Σερρών, ⁴Β. Παθολογική Κλινική  Γενικού Νοσοκομείου Σερρών, Σέρρες.

Σκοπός: Να αποδειχθεί η συμβολή της ακτινογραφίας θώρακος στην διάγνωση του πνευμοθώρακα σε κατακεκλιμένους ασθενείς.

Υλικό - Μέθοδος: Μελετήθηκαν οι α/ες θώρακος 8 ασθενών με πνευμοθώρακα, οι οποίοι παροχετεύτηκαν με επιτυχία. Τα ευρήματα της ακτινογραφίας θώρακος επιβεβαιώθηκαν με Αξονική Τομογραφία θώρακος που διενεργήθηκε στα πλαίσια του ελέγχου. 

Αποτελέσματα: Τα ακτινολογικά ευρήματα που παρατηρήθηκαν στην ύπτια α/α θώρακος της διάγνωσης του πνευμοθώρακα ήταν τα εξής: 

1. Αυξημένη ακτινοδιαφάνεια του θόλου του διαφράγματος.
2.  Εκσεσημασμένη και σαφώς αφοριζόμενη καρδιοφρενική γωνία.
3.  Σαφώς αφοριζόμενος πλευροδιαφραγματικός χώρος.
4.  Σαφώς αφοριζόμενο όριο του διαφράγματος που εκτείνεται μέχρι της Σ.Σ.
5.  Σαφώς αφοριζόμενο όριο του μεσοθωρακίου. Στον υπό τάση πνευμοθώρακα τα ακτινολογικά ευρήματα ήταν τα εξής:

• Απώθηση των μεσοθωρακικών δομών προς την αντίθετη πλευρά.
• Καταβύθιση και επιπέδωση του διαφράγματος. 
• Ατελεκτασία.

Με βάση τα ανωτέρω τέθηκε η διάγνωση του πνευμοθώρακα και στους 8 ασθενείς. 

Συμπεράσματα: Καταφαίνεται ότι η α/α θώρακος είναι η άμεση και κύρια μέθοδος στην διάγνωση του πνευμοθώρακα σε κατακεκλιμένους ασθενείς.

Πηγή

Read More

6ο Σεμινάριο Απεικόνισης Μυοσκελετικού.

Σάββατο 28 Μαρτίου 2015

Ώρα έναρξης 09:00
Ώρα λήξης 14:00

Αμφιθέατρο 251 ΓΝΑ

Ελεύθερη συμμετοχή

Πρόγραμμα

Πηγή

Read More

4ο Μεταπτυχιακό σεμινάριο στην ακτινολογία θώρακος.

27 Φεβρουαρίου - 1 Μαρτίου 2015
 Αμφιθέατρο ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία»
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 
Α’ Κλινική Εντατικής Θεραπείας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών



Επιστημονικά Υπεύθυνοι:
Θεόδωρος Βασιλακόπουλος
Καθηγητής Πνευμονολογίας - Εντατικής Θεραπείας
Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Μαλαγάρη Κατερίνα
Αναπλ. Καθηγήτρια Ακτινολογίας
Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Φόρμα εγγραφής
Πρόγραμμα

Πηγή

Read More

Ημερίδα: Η Ακτινογραφία Θώρακος στη διερεύνηση των Πνευμονικών Νοσημάτων: η επανάληψη μήτηρ πάσης μαθήσεως.

Η Ακτινογραφία Θώρακος στη διερεύνηση των Πνευμονικών Νοσημάτων: η επανάληψη μήτηρ πάσης μαθήσεως..
Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, 9:30 π.μ.
Ξενοδοχείο "Aquila Atlantis", Ηράκλειο
Αίθουσα Πασιφάη ΙΙ

Πηγή

Read More

Μείωση δόσεων στις παιδιατρικές ακτινογραφικές εξετάσεις κρανίου

Μάρκου Π.
Φυσικός – Ακτινοφυσικός Ιατρικής, MSc ∆ιοίκησης Μονάδων Υγείας, Έδεσσα.

Σκοπός: Η διερεύνηση δόσεων σε πέντε τεχνικές λήψεων παιδιατρικών ακτινογραφικών εξετάσεων κρανίου.

Yλικό-Μέθοδοι: Με το λογισµικό πρόγραµµα PCXMC (version 1.5, STUK, Finland) έγιναν υπολογισµοί δόσης δέρµατος εισόδου (ESD), ενεργού δόσης (ΕD) και δόσης θυρεοειδή αδένα για ακτινολογική λυχνία φίλτρου 3mm αλουµινίου (Αl), µε παροχή 47 µGy/mAs σε 80 kV και απόσταση εστίας-φιλµ 1 m.

Aποτελέσµατα: Σε ΑP λήψεις µε 80 kV και 2 mAs υπολογίσθηκαν τιµές ESD 108, 118, 125, 128 και 130 µGy και τιµές ED 10, 4, 2, 2 και 2 µSv για νεογνό, 1, 5, 10 και 15 ετών, αντίστοιχα, µε δόση θυρεοειδή 108 µGy σε νεογνό και 5-8 µGy σε άλλες ηλικίες. Με τάσεις 67, 72, 75, 77 και 79 kV για νεογνό, 1, 5, 10 και 15 ετών, αντίστοιχα, υπολογίσθηκαν τιµές ESD 75, 95, 110, 118 και 126 µGy και τιµές ED 6, 2, 2, 2 και 2 µSv, µε δόση θυρεοειδή 71 µGy σε νεογνό και 5-6 µGy σε άλλες ηλικίες. Σε PA προβολή οι τιµές ESD ήταν ίδιες µε δραστική µείωση τιµών ED µεταξύ 2-3 µSv και δόση θυρεοειδή νεογνού 10 µGy και άλλων ηλικιών 2-3 µGy. Σε ΑP προβολές, µε 80 kV, 2 mAs και επιπρόσθετο φίλτρο 0,1 ή 0,2 mm χαλκού (Cu) βρέθηκε σχετική µείωση ΕSD κατά 94% ή 198%, ΕD κατά 41-64% ή 85-135%, µε δόσεις θυρεοειδή νεογνού 62 ή 42 µGy και άλλων ηλικιών 4-6 ή 3-4 µGy.

Συµπεράσµατα: Στις παιδιατρικές ακτινογραφίες κρανίου µε αύξηση ηλικίας αυξάνεται η ESD και µειώνεται η ED, αλλά µικρότερες τιµές τους επιτυγχάνονται µε επιπρόσθετο φίλτρο 0,2 mm ή 0,1 mm Cu και αυξανόµενη αντί σταθερή τάση. Η ΕD και ειδικά η αυξηµένη δόση θυρεοειδή σε νεογνά µειώνεται δραστικά σε PA αντί ΑP λήψη.
Πηγή

Read More

Σβάννωμα με ακτινολογική εικόνα όγκου της κορυφής του πνεύμονα, που παρουσιάστηκε με συμπτώματα από το άνω άκρο

Συγγραφείς: Χαράλαμπος Μαρκάκης, Περικλής Τόμος, Ηλίας Λαχανάς, Μαυρουδής Βούλτσος, Πανωραία Παρασκευά, Ελευθέριος Δ. Σπάρταλης

Λέξεις Κλειδιά:συμπτώματα άνω άκρου, σβάννωμα, μεσοθωράκιο

ΠΕΡIΛΗΨΗ. Παρουσιάζουμε την περίπτωση ενός ασθενή με όγκο στην κορυφή του θώρακα, που παρουσίαζε κλινικά συμπτώματα στο άνω άκρο. Αποφασίστηκε χειρουργική αντιμετώπιση και τέθηκε η διάγνωση νευρογενούς όγκου του μεσοθωρακίου, ο οποίος πίεζε την Θ1 νευρική ρίζα. Με αυτό το περιστατικό υπογραμμίζεται η ανάγκη για το χειρουργό να εξετάσει την πιθανότητα όγκων του βραχιονίου πλέγματος ή των κατώτερων νευρικών ριζών σε ασθενείς με νευρολογικά συμπτώματα του άνω άκρου. Στη συζήτηση επισημαίνεται η ανάγκη επαρκούς προεγχειρητικής εκτίμησης, με την οποία ο θωρακοχειρουργός θα μπορέσει να επιλέξει την κατάλληλη χειρουργική προσέγγιση, σε ορισμένες περιπτώσεις συνεπικουρούμενος από μια νευροχειρουργική ομάδα. Επιπλέον, υπογραμμίζονται οι δυσκολίες, που αντιμετωπίζει ο θωρακοχειρουργός, όταν αντιμετωπίζει έναν όγκο του οποίου η παρασκευή περιπλέκεται από την εντόπισή του στο άνω τμήμα του μεσοθωρακίου και ο οποίος συνδέεται ανατομικά με ευαίσθητες νευρικές ίνες.Πνεύμων 2010, 23(4):376-379.

1. ΕΙΣΑΓΩΓH 


Νευρογενείς όγκοι αναπτύσσονται συχνά στο θώρακα και αποτελούν το 12 έως 21% του συνόλου των όγκων του μεσοθωρακίου. Οι κυρίαρχοι ιστολογικοί τύποι είναι το σβάννωμα, το νευροϊνωμα και το γαγγλιονεύρωμα. Συνήθως ανευρίσκονται στο οπίσθιο μεσοθωράκιο (95%) και είναι κατά κύριο λόγο ασυμπτωματικοί¹. Παρουσιάζουμε μια σπάνια εκδήλωση ενός νευρογενούς όγκου του οπισθίου άνω μεσοθωρακίου, ο οποίος μιμείτο κορυφαίο όγκο του πνεύμονα. 


2. ΠΑΡΟΥΣIΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟY 


Γυναίκα 72 ετών εισήχθη στο νοσοκομείο μας, μετά από εξέτασή της για άλγος και αιμωδίες στον παράμεσο και το μικρό δάκτυλο του δεξιού άνω άκρου. Τα συμπτώματα εμφανίστηκαν προ 8 μηνών και επιδεινώνονταν σταδιακά. Η ασθενής είχε ιστορικό αριστερής ριζικής τροποποιημένης μαστεκτομής για καρκίνο του μαστού προ 5 ετών και, κατά τη διάρκεια του ετήσιου ελέγχου της, η ακτινογραφία θώρακος αποκάλυψε ένα ομαλό μόρφωμα διαμέτρου 3 εκ. στην κορυφή του δεξιού πνεύμονα. Έγινε αξονική τομογραφία στην οποία περιγράφηκε ομαλός οζώδης σχηματισμός 3 εκ. στην κορυφή του δεξιού πνεύμονα, με καλοήθη ακτινομορφολογικά χαρακτηριστικά και πιθανή διάγνωση σβαννώματος. Δεν υπήρχαν στοιχεία υποτροπής του καρκίνου του μαστού. Η διερεύνηση συνεχίστηκε με μαγνητική τομογραφία στην οποία περιγράφηκε σαφέστερα το μόρφωμα στην κατώτερη τραχηλική χώρα με επέκταση στην κορυφή του δεξιού ημιθωρακίου. Το μόρφωμα ήταν κυστικό με πιο πιθανή διάγνωση και πάλι αυτή του σβαννώματος. Η ασθενής παρακολουθήθηκε για 3 χρόνια με ετήσιες αξονικές τομογραφίες στις οποίες το μόρφωμα παρέμενε αμετάβλητο, έως 6 μήνες πριν, οπότε παρουσίασε ήπια αύξηση του μεγέθους του, στα 4.5×4 εκ. Στον ακτινολογικό έλεγχο που έγινε στην κλινική μας δεν υπήρχαν άλλα ευρήματα πέραν του εν λόγω μορφώματος και των χειρουργικών clips από την προηγούμενη μαστεκτομή (Εικόνες 1, 2). Οι αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις ήταν φυσιολογικές. Για την περαιτέρω διερεύνηση της φύσης του όγκου έγινε παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA), αλλά η εξέταση δεν ήταν διαγνωστική.








Στη φυσική εξέταση η ασθενής ήταν σταθερή. Δεν υπήρχε ψηλαφητή μάζα στον αυχένα και στη νευρολογική εξέταση παρουσιάστηκαν παραισθησίες και απώλεια μυϊκής ισχύος της δεξιάς άκρας χειρός με ωλένια κατανομή. Από τα αποτελέσματα αυτά προέκυψε η πιθανότητα τα συμπτώματα της ασθενούς να προκλήθηκαν από συμπίεση την Θ1 νευρικής ρίζας. Με βάση τα παραπάνω ευρήματα αποφασίστηκε εκτομή του όγκου. 


Ο όγκος προσεγγίστηκε με δεξιά οπισθοπλάγια θωρακοτομή. Εντοπίστηκε μια καφετίζουσα, καλά περιγεγραμμένη και μαλακής-ελαστικής σύστασης μάζα στο οπίσθιο δεξιό άνω μεσοθωράκιο. Φαινόταν να εκπορεύεται κοντά στο μεσοσπονδύλιο τρήμα μεταξύ Α7-Θ1 σπονδύλων, χωρίς ενδείξεις ενδοραχιαίας επέκτασης (Εικόνα 3). Η μάζα αφαιρέθηκε με εκπυρήνιση από την κάψα της. 





Στην ιστοπαθολογική εξέταση η μάζα είχε διαστάσεις 3.5x2x0.5cm. Κατά τη διατομή της έδειξε κυστική εκφύλιση με μικροαιμορραγίες στο τοίχωμα της. Μικροσκοπικά, ανεδείχθη μεσεγχυματικό νεόπλασμα με ατρακτοειδή κύτταρα σε πλεγματόμορφη διάταξη (Εικόνα 4). Ο όγκος διεγνώσθη παθολογοανατομικά ως καλόηθες νευριλείμωμα (σβάννωμα). Ένας διογκωμένος λεμφαδένας 0.9 cm που συναφαιρέθηκε έδειξε σημεία αντιδραστικής λεμφαδενίτιδας. 



Μετεγχειρητικά η ασθενής εμφάνισε αιμορραγία προερχόμενη από την θωρακοτομή, η οποία αντιμετωπίστηκε συντηρητικά με μεταγγίσεις πλάσματος και συμπυκνωμένων ερυθρών. Η ασθενής πήρε τελικά εξιτήριο την 8^η μετεγχειρητική ημέρα. Δώδεκα μήνες μετά το χειρουργείο τα συμπτώματα της ασθενούς έχουν βελτιωθεί σημαντικά, παρόλο που παραμένουν σε μικρότερο βαθμό αιμωδίες στο δεξί χέρι. 

3. ΣΥΖΗΤΗΣΗ 


Η διαίρεση του μεσοθωρακίου κατά Fraser σε πρόσθιο, μέσο και οπίσθιο δεν είναι μόνο εύχρηστη, αλλά έχει και ιδιαίτερη σημασία για τη διάγνωση των όγκων που εντοπίζονται σε αυτό. Οι όγκοι αυτοί παρουσιάζουν μεγάλη ετερογένεια με τα θυμώματα, τους όγκους τους προερχόμενους από γεννητικά κύτταρα και τα λεμφώματα να είναι συχνότεροι στο πρόσθιο, τα λεμφώματα και διάφορους κυστικούς όγκους, όπως είναι οι βρογχογενείς και οι περικαρδιακές κύστεις στο μέσο και τους νευρογενείς όγκους στο οπίσθιο μεσοθωράκιο. Η θέση σχετίζεται και με την πιθανότητα κακοήθειας, η οποία έχει αναφερθεί στο 59%, 29% και 16% για το πρόσθιο, μέσο και οπίσθιο μεσοθωράκιο αντίστοιχα. Η πιθανότητα κακοήθειας σχετίζεται επίσης με την ηλικία και την ύπαρξη συμπτωμάτων². 


Τα σβαννώματα αποτελούν την πλειοψηφία των νευρογενών όγκων του μεσοθωρακίου και αναπτύσσονται από τα έλυτρα των νωτιαίων νευρικών ριζών ή από οποιοδήποτε θωρακικό νεύρο. Είναι όγκοι που περιβάλλονται από κάψα και εμφανίζουν συχνά ετερογένεια, λόγω κυστικής εκφύλισης, αιμορραγίας, εναπόθεσης μυελίνης και επασβεστώσεων. Στην πλειοψηφία τους, οι όγκοι αυτοί είναι ασυμπτωματικοί και συχνά ανακαλύπτονται τυχαία σε ακτινογραφία θώρακος, πολλές φορές όχι πριν αποκτήσουν σημαντικό μέγεθος. Μπορούν παρόλα αυτά να γίνουν συμπτωματικοί καθώς γίνονται μεγαλύτεροι. Τα συμπτώματα οφείλονται σε τοπική συμπίεση νεύρων, οστική διάβρωση ή παραμόρφωση του σύστοιχου πνεύμονα. Τα συμπτώματα είναι κυρίως είτε πνευμονικά, είτε νευρολογικά. Όταν προέρχονται από μεσοπλεύριο νεύρο, είτε στην ρίζα του, είτε στο θωρακικό τοίχωμα, παρουσιάζονται με μεσοπλεύρια νευραλγία. Υπάρχουν αναφορές συνδρόμου Horner, βήχα, δυσφαγίας, δύσπνοιας, θωρακικού άλγους και, σε σπάνιες περιπτώσεις, αιμόπτυσης^3-6. Η συγκεκριμένη εντόπιση του όγκου στην ασθενή μας στον κορυφή του θώρακα, η ακτινολογική του εμφάνιση και η κλινική του εικόνα -σπάνια για καλοήθη όγκο του οπισθίου μεσοθωρακίου- παρουσιάζουν ενδιαφέρον λόγω της μικρής συχνότητας του συνδυασμού τους. Για να προκαλέσει ένας νευρογενής όγκος του θώρακα συμπτώματα στο άνω άκρο, θα έπρεπε να είναι είτε όγκος του βραχιονίου πλέγματος με επέκταση στο θώρακα, είτε ένας όγκος όπως στην περίπτωση που παρουσιάζουμε, σε στενή επαφή με την πρώτη θωρακική ρίζα. Και οι δύο παραπάνω εντοπίσεις είναι σπάνιες^5-7. 


Τα σβαννώματα εμφανίζονται στην ακτινογραφία θώρακος ως σαφώς οριοθετημένες, σφαιρικές και, ορισμένες φορές, λοβωτές μάζες. Μετά από την εξακρίβωση της θέσης του όγκου με μια οπισθοπρόσθια και μια πλάγια ακτινογραφία θώρακος στο οπίσθιο μεσοθωράκιο, ενδείκνυται η διενέργεια αξονικής τομογραφίας για περαιτέρω εκτίμηση της τοπικής επέκτασης και της ανατομικής σχέσης του όγκου με τις γειτονικές δομές. Η μαγνητική τομογραφία έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία όταν υπάρχει υποψία ενδομυελικής επέκτασης ή όταν χρειάζεται η απεικόνιση γειτονικών αγγειακών δομών με μεγαλύτερη λεπτομέρεια^3,8.


Η χειρουργική εκτομή είναι η θεραπεία εκλογής για τους όγκους αυτούς και είναι συνήθως ταυτόχρονα διαγνωστική και θεραπευτική. Σήμερα, οι θωρακοσκοπικές τεχνικές (VATS) χρησιμοποιούνται εκτεταμένα για την εξαίρεση τέτοιων όγκων. Η εντόπιση κοντά στην θωρακική έξοδο έχει αναφερθεί ως πιθανή αντένδειξη για VATS εκτομή, παρά τα γεγονός ότι, τα τελευταία χρόνια, παρόμοιες εκτομές έχουν πραγματοποιηθεί με επιτυχία^1,3,4,5.


Οι νευρογενείς όγκοι της κορυφής του θώρακα και αυτοί που εμπλέκουν το βραχιόνιο πλέγμα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντες, αφού μπορούν να προσεγγιστούν με διάφορες χειρουργικές προσπελάσεις. Η συνήθης προσπέλαση είναι μέσω οπισθοπλάγιας θωρακοτομής, η οποία όμως προσφέρει περιορισμένη έκθεση των όγκων που βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλή θέση. Η οπίσθια υποπλάτια προσπέλαση παρέχει άριστη έκθεση και είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για την ασφαλή παρασκευή όγκων από νευρικές ίνες και για όγκους με ενδοσπονδυλική επέκταση^6,9. Έχει περιγραφεί πρόσθια αυχενική-διαστερνική προσπέλαση και, όταν υπάρχει υποψία κακοήθειας ή για ιδιαίτερα μεγάλους όγκους, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τεχνική Dartavelle⁷. Όπως επισημάνθηκε παραπάνω, η VATS αποτελεί επίσης επιλογή για αυτούς τους όγκους, αλλά εμπεριέχει τους ίδιους περιορισμούς στην έκθεση με την ανοιχτή θωρακοτομή, παρόλο που η χρήση υβριδικών τεχνικών όπως η συνδυασμένη θωρακοσκοπική-υπερκλείδιος προσπέλαση μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική¹⁰.


Τα σβαννώματα (σε αντίθεση με τα ινοαδενώματα) είναι εγκυστωμένοι όγκοι, οι οποίοι, όταν είναι καλοήθεις- πράγμα που συμβαίνει στις περισσότερες (>95%) των περιπτώσεων- μπορούν να εκπυρηνιστούν ώστε να αποφευχθούν κακώσεις νεύρων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παρασκευή του όγκου από τις νευρικές ίνες από τις οποίες προέρχεται είναι τεχνικά δυσχερής. Η διεγχειρητική ηλεκτροφυσιολογική παρακολούθηση μπορεί να βοηθήσει στη διάσωση νευρικής λειτουργίας μετά την εκτομή του όγκου^5,11. 


Συμπερασματικά, με το παραπάνω περιστατικό παρουσιάζουμε πώς ένα σβάννωμα της κορυφής του θώρακα μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις, να αποτελέσει αιτία συμπτωμάτων από το άνω άκρο. Η χειρουργική εκτομή είναι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων αναγκαία για τον αποκλεισμό της κακοήθειας και την αποφυγή επιπλοκών. Για την ασφαλή και οριστική αντιμετώπιση αυτών των όγκων απαιτείται επαρκής προεγχειρητική προετοιμασία και σχολαστική χειρουργική τεχνική. 


Οι συγγραφείς θα ήθελαν να ευχαριστήσουν τον κ. Ευαγγέλου Κωνσταντίνο για την ιστολογική μελέτη του όγκου.


Πηγή

Read More

Υπευθυνότητες Ακτινοφυσικού Ιατρικής σε Ακτινολογικά Εργαστήρια, Εργαστήρια Πυρηνικής Ιατρικής και Ακτινοθεραπευτικά Εργαστήρια

Στα Ακτινολογικά Εργαστήρια

Αρμοδιότητες Συμβούλου Ακτινοπροστασίας

• Συμβουλεύει για τη διαρρύθμιση νέων ακτινολογικών τμημάτων, εργαστηρίων ή χώρων,
• Συντάσσει τις μελέτες ακτινοπροστασίας και τις εκθέσεις ασφαλούς λειτουργίας και ακτινοπροστασίας όπως απαιτούνται για την έκδοση, μετατροπή και ανανέωση της άδειας λειτουργίας των εργαστηρίων,
• Παρέχει στο εργαστήριο συμβουλές επί θεμάτων ακτινοπροστασίας οποτεδήποτε χρειασθεί ή ζητηθεί.

Αρμοδιότητες Υπευθύνου Ακτινοπροστασίας

• Έχει τις αρμοδιότητες του συμβούλου ακτινοπροστασίας και
• Έχει την ευθύνη, μαζί με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, έναντι της ΕΕΑΕ επί θεμάτων ακτινοπροστασίας και τήρησης των κανονισμών και κανόνων ακτινοπροστασίας στο εργαστήριο,
• Συμμετέχει στην οργάνωση και επιβλέπει τα προγράμματα διασφάλισης ποιότητας στο εργαστήριο, που έχουν στόχο τη βελτίωση των παρεχόμενων ιατρικών πράξεων από πλευράς ακτινοπροστασίας, τη βελτίωση των διαγνωστικών πληροφοριών και την ελαχιστοποίηση των δόσεων στους εξεταζόμενους, εργαζόμενους και το κοινό,
• Προτείνει νέες μεθόδους ή τροποποίηση των εφαρμοζόμενων μεθόδων για τη μείωση της δόσης στους εξεταζόμενους και τη βελτιστοποίηση της απεικονιστικής,
• Οργανώνει, επιβλέπει και εκτελεί προγράμματα ποιοτικών ελέγχων, που έχουν στόχο τη σωστή και ασφαλή λειτουργία και ικανοποιητική απόδοση των ακτινολογικών συστημάτων και του βοηθητικού εξοπλισμού (αυτομάτων εμφανιστηρίων, Hard Copy camera, κασετών, ενισχυτικών πινακίδων, κτλ). Η περιοδικότητα των ελέγχων, τα ελάχιστα σημεία ελέγχου, τα όρια αποδοχής και τα επίπεδα διορθωτικών ενεργειών, παρέχονται στις εγκυκλίους της ΕΕΑΕ που εκδίδονται για το σκοπό αυτό.
• Ελέγχει, παραλαμβάνει και παραδίδει για κλινική χρήση κάθε ακτινολογικό σύστημα μετά τις απαραίτητες ρυθμίσεις, επισκευές, τροποποιήσεις ή μετά από συντήρηση σε αυτό.
• Είναι υπεύθυνος για την τήρηση ημερολογίου λειτουργίας ( Log book) κάθε ακτινολογικού συστήματος, καθώς και του βοηθητικού εξοπλισμού, το οποίο ενημερώνει για κάθε έλεγχο, επισκευή ή επέμβαση στο σύστημα. Επίσης, είναι υπεύθυνος για την τήρηση και ενημέρωση βιβλίου βλαβών κάθε ακτινολογικού συστήματος.
• Τηρεί αρχείο δοσιμέτρησης των εργαζομένων κατηγορίας Α και Β. Το αρχείο υπογράφει και ο υπεύθυνος του εργαστηρίου.
• Βοηθά στον καθορισμό των ορθών φυσικοτεχνικών παραμέτρων για τις ακτινολογικές εξετάσεις.
• Οργανώνει και εκτελεί προγράμματα για τον καθορισμό των δόσεων αναφοράς ( Reference level) για κάθε ακτινολογική εξέταση και εισηγείται μέτρα στη Δ/νση ή στον υπεύθυνο του εργαστηρίου για την ελαχιστοποίηση των δόσεων στους εξεταζομένους.
• Είναι υπεύθυνος για την επιμόρφωση και εκπαίδευση του προσωπικού του εργαστηρίου για θέματα ακτινοπροστασίας.

Στα Εργαστήρια Πυρηνικής Ιατρικής

Αρμοδιότητες Συμβούλου Ακτινοπροστασίας

Σύμβουλος επί θεμάτων: ακτινοπροστασίας, τήρησης των κανονισμών ακτινοπροστασίας και διαχείρισης πηγών και ραδιενεργών καταλοίπων. Οργανώνει και εκτελεί το πρόγραμμα ποιοτικών ελέγχων των μηχανημάτων.

Αρμοδιότητες Υπευθύνου Ακτινοπροστασίας

• Έχει τις αρμοδιότητες του συμβούλου ακτινοπροστασίας και μαζί με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, είναι υπεύθυνος έναντι της ΕΕΑΕ επί θεμάτων ακτινοπροστασίας και υπεύθυνος για την τήρηση των κανονισμών και κανόνων ακτινοπροστασίας στο εργαστήριο,
• Συμμετέχει στην οργάνωση και επίβλεψη των προγραμμάτων διασφάλισης ποιότητας και είναι υπεύθυνος για την οργάνωση, επίβλεψη και την εκτέλεση των ποιοτικών ελέγχων των μετρητικών και απεικονιστικών συστημάτων και του σχετιζομένου βοηθητικού εξοπλισμού (αυτομάτων εμφανιστηρίων, Hard Copy camera, κτλ).
• Ελέγχει, παραλαμβάνει και παραδίδει για κλινική χρήση, σε συνεργασία με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, κάθε απεικονιστικό και μετρητικό σύστημα μετά τις απαραίτητες ρυθμίσεις, επισκευές, τροποποιήσεις ή μετά από συντήρηση σε αυτό.
• Τηρεί ημερολόγιο λειτουργίας ( Log book) για κάθε απεικονιστικό και μετρητικό σύστημα, καθώς και για το βοηθητικό εξοπλισμό του. Ενημερώνει το ημερολόγιο για κάθε έλεγχο, επισκευή ή επέμβαση στο σύστημα και φροντίζει για την τήρηση και ενημέρωση βιβλίου βλαβών για κάθε μετρητικό σύστημα.
• Τηρεί αρχείο δοσιμέτρησης των εργαζομένων κατηγορίας Α και Β. Το αρχείο υπογράφει και ο υπεύθυνος του εργαστηρίου.
• Συμμετέχει στον καθορισμό των ορθών φυσικοτεχνικών παραμέτρων για τις διαγνωστικές εξετάσεις, καθώς και τη θεραπευτική χορήγηση ραδιονουκλιδίων.
• Οργανώνει, σε συνεργασία με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, προγράμματα για τον καθορισμό των καθοδηγητικών επιπέδων δόσεων ( Guidance levels) για κάθε εξέταση Πυρηνικής Ιατρικής, εισηγείται στον υπεύθυνο του εργαστηρίου μέτρα για την ελαχιστοποίηση των δόσεων στους εξεταζομένους, καθώς και προγράμματα επιμόρφωσης και εκπαίδευσης του προσωπικού του εργαστηρίου με θέματα ακτινοπροστασίας.
• Ο υπεύθυνος του εργαστηρίου μαζί με τον ακτινοφυσικό είναι οι κατά νόμο υπεύθυνοι για τη διασφάλιση του τρόπου διαχείρισης των πηγών και των ραδιενεργών καταλοίπων, καθώς και για την τήρηση των σχετικών αρχείων.
• Τηρεί το αρχείο ατυχημάτων και συμβάντων από ιοντίζουσες ακτινοβολίες, το οποίο υπογράφεται και από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου.

 Στα Εργαστήρια Ακτινοθεραπείας

 Αρμοδιότητες Υπευθύνου Ακτινοπροστασίας

• Μαζί με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου, είναι υπεύθυνος έναντι της ΕΕΑΕ επί θεμάτων ακτινοπροστασίας και υπεύθυνος για την τήρηση των κανονισμών και κανόνων ακτινοπροστασίας στο εργαστήριο. Ο υπεύθυνος ακτινοπροστασίας έχει τη δυνατότητα και την υποχρέωση να αναστείλει τη λειτουργία συστημάτων ακτινοθεραπείας εάν κρίνει ότι από τη λειτουργία τους τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο η υγεία των ασθενών ή/και του προσωπικού ή παραβιάζεται η ακτινοπροστασία, ή το σύστημα λειτουργεί εκτός των αποδεκτών ορίων. Σε αυτές τις περιπτώσεις ειδοποιεί άμεσα τον υπεύθυνο του εργαστηρίου και προτείνει τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν. Σε περιπτώσεις δε υπερέκθεσης ασθενών, προσωπικού ή άλλων ατόμων και σε περιπτώσεις ραδιολογικών ατυχημάτων ενημερώνεται αμέσως η ΕΕΑΕ. Συντάσσει και αποστέλλει ιεραρχικά στην ΕΕΑΕ έκθεση για τα αίτια και τις συνθήκες της υπερέκθεσης ή του ατυχήματος και τα ληφθέντα μέτρα.
• Οργανώνει και επιβλέπει προγράμματα διασφάλισης ποιότητας στο εργαστήριο. Το πρόγραμμα διασφάλισης ποιότητας υπογράφεται από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου και τον υπεύθυνο ακτινοπροστασίας και υποβάλλεται στην ΕΕΑΕ για έγκριση. Η ΕΕΑΕ ελέγχει την τήρηση του προγράμματος.
• Οργανώνει, επιβλέπει και εκτελεί προγράμματα ποιοτικών ελέγχων για τη σωστή και ασφαλή λειτουργία και ικανοποιητική απόδοση των συστημάτων ακτινοθεραπείας, των συστημάτων δοσιμετρίας και του βοηθητικού εξοπλισμού.
• Οργανώνει προγράμματα αντιμετώπισης ραδιολογικών ατυχημάτων και εκτάκτων αναγκών που έχουν σχέση με την ακτινοπροστασία.
• Ελέγχει, παραλαμβάνει και παραδίδει για κλινική χρήση κάθε νέο σύστημα ακτινοθεραπείας και για κάθε βοηθητικό σύστημα μετά από επισκευές, συντήρηση ή τροποποιήσεις σε αυτό.
• Έχει την ευθύνη για την ορθότητα και την ακρίβεια της δοσιμετρίας του ασθενούς, του υπολογισμού του χρόνου ακτινοβόλησης, της κατανομής της δόσης στον ασθενή και του σχεδιασμού των πλάνων θεραπείας κατά την εφαρμογή κάθε ακτινοθεραπευτικού σχήματος που έχει αποφασίσει ο ακτινοθεραπευτής.
• Έχει την ευθύνη για τη μελέτη, τη σχεδίαση, την επίβλεψη της κατασκευής και την εφαρμογή κατά τη θεραπεία των βοηθητικών εξαρτημάτων ακτινοθεραπείας (blocks, φίλτρα, εξαρτήματα ακινητοποίησης ασθενούς κλπ)
• Συντάσσει τις μελέτες ακτινοπροστασίας και τις εκθέσεις ασφαλούς λειτουργίας και ακτινοπροστασίας όπως απαιτούνται στο Μέρος 2 του παρόντος Κανονισμού για την έκδοση και ανανέωση της άδειας λειτουργίας των εργαστηρίων. Επίσης, υποβάλλει, στο εργαστήριο Ακτινοθεραπείας με ταυτόχρονη κοινοποίηση στην ΕΕΑΕ, υποχρεωτικά κάθε έτος αναφορά περί της κατάστασης του ακτινοθεραπευτικού εξοπλισμού προσαρτώντας φύλλο παρατηρήσεων.
• Είναι υπεύθυνος για την τήρηση ημερολογίων λειτουργίας (Log book) για κάθε σύστημα ακτινοθεραπείας, για τα συστήματα δοσιμετρίας καθώς για το βοηθητικό εξοπλισμό. Το ημερολόγιο αυτό ενημερώνεται για κάθε έλεγχο, επισκευή ή επέμβαση στο σύστημα.
• Φροντίζει για την τήρηση και ενημέρωση βιβλίου βλαβών για κάθε σύστημα ακτινοθεραπείας.
• Τηρεί αρχείο δοσιμέτρησης των εργαζομένων.
• Οργανώνει προγράμματα επιμόρφωσης και εκπαίδευσης του προσωπικού του εργαστηρίου για θέματα φυσικής της ακτινοθεραπείας και ακτινοπροστασίας.
• Τηρεί το αρχείο ατυχημάτων και συμβάντων του εργαστηρίου.

Πηγή

Read More

Πόσο επικίνδυνη είναι η ακτινοβολία στην διάρκεια της εγκκυμοσύνης

Γράφει ο Θεόδωρος Β. Πασχαλίδης

Ακτινοφυσικός Ιατρικής Ph.D., M.Sc.

Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Τμήμα Ακτινοθεραπείας

Κάποιες φορές είναι απαραίτητο μια έγκυος γυναίκα να υποβληθεί σε διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με χρήση ϊοντιζουσών ακτινοβολιών ή ακόμα και να έχει ακτινοβοληθεί χωρίς να γνωρίζει ότι είναι έγκυος. Στόχος του συγκεκριμένου άρθρου είναι να δώσει σαφείς και τεκμηριωμένες απαντήσεις σ’ ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, που αρκετά συχνά γίνεται αντικείμενο λανθασμένων και διαστρεβλωτικών απόψεων, με αποτέλεσμα την καλλιέργεια ενός φοβικού κλίματος γύρω από την ακτινοβολία κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης.

Αρχικά η αρχή της αιτιολόγησης των ιατρικών εκθέσεων σε ακτινοβολία μας υποχρεώνει να εξετάσουμε ξεχωριστά την κάθε περίπτωση:

Α) Σε περίπτωση που δεν έχει διαγνωστεί εγκυμοσύνη, αλλά υπάρχει πιθανότητα ύπαρξής της θα μπορούσε να εφαρμοστεί ο κανόνας των 10 ημερών. Με βάση τον κανόνα αυτό επιτρέπεται η πραγματοποίηση εξετάσεων μόνο κατά τις πρώτες 10 ημέρες από την έναρξη της τελευταίας εμμήνου ρύσεως, αλλά και πάλι είναι πιθανόν να υπάρχει εγκυμοσύνη. Σε κάθε περίπτωση για γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία για τις οποίες υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης, θα πρέπει:

1. Να εξετασθεί αν η συγκεκριμένη εξέταση ή θεραπεία μπορεί να πραγματοποιηθεί με εναλλακτικό της ϊοντίζουσας ακτινοβολίας τρόπο, όπως με τη χρήση μη ϊοντιζουσών ακτινοβολιών. Για παράδειγμα μια ακτινογραφία πυέλου θα μπορούσε ν’ αντικατασταθεί με μια μαγνητική τομογραφία πυέλου ή μια μαστογραφία μ’ ένα υπερηχογράφημα μαστού.
2. Σε περίπτωση που δεν μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ακτινοπροστασία της «εν δυνάμει» εγκύου, όπως τοποθέτηση ακτινοπροστατευτικών εξαρτημάτων (ποδιές ακτινοπροστασίας, ειδικά προστατευτικά γονάδων) στις περιοχές που δε χρειάζεται ν’ ακτινοβοληθούν, αλλά και να γνωρίζουμε τα ακριβή στοιχεία της ακτινοβόλησης, ώστε να μπορεί ο υπεύθυνος Ακτινοφυσικός για τη λειτουργία του μηχανήματος, να υπολογίσει ακριβώς τη δόση ακτινοβολίας στο έμβρυο σε περίπτωση εγκυμοσύνης.
3. Στην περίπτωση που θα πρέπει οπωσδήποτε να χορηγηθεί θεραπεία με ϊοντίζουσες ακτινοβολίες (Ακτινοθεραπεία, Πυρηνική Ιατρική) είναι σκόπιμο να υπάρξει αναμονή λίγων ημερών ώστε ν’ αποκλειστεί το ενδεχόμενο εγκυμοσύνης. Σε περίπτωση δε οριστικοποίησης της εγκυμοσύνης και εξαιτίας του ότι οι δόσεις θεραπείας είναι αρκετά υψηλές, ο υπεύθυνος Ιατρός θα κρίνει αν πρέπει να συνεχιστεί η κύηση ώστε να καθυστερήσει η θεραπεία, ή αν κινδυνεύει άμεσα η υγεία της γυναίκας να διακόψει την κύηση.

Β) Σε περίπτωση επιβεβαιωμένης εγκυμοσύνης, θα πρέπει:

1. Η οποιαδήποτε ακτινολογική διαγνωστική εξέταση ν’ αντικατασταθεί με απεικονιστικό τρόπο που δε χρησιμοποιεί ϊοντίζουσα ακτινοβολία (υπερηχογράφημα, μαγνητική τομογραφία). Η ανάπτυξη στις μέρες μας των μεθόδων αυτών είναι τόσο ραγδαία που πολλές φορές δίνουν καλύτερα αποτελέσματα από τις ακτινογραφίες. Σε περίπτωση που αυτό δεν είναι εφικτό, θα πρέπει η οποιαδήποτε ακτινογραφία (π.χ. για τη διάγνωση ενός κατάγματος πυέλου μετά από τροχαίο ατύχημα) να πραγματοποιηθεί με τα ελάχιστα δυνατά στοιχεία έκθεσης ώστε να είναι χαμηλότερη η δόση ακτινοβολίας στο έμβρυο. Η δόση αυτή σχετίζεται και με τη φάση ανάπτυξης στην οποία βρίσκεται το έμβρυο. Έτσι: α) Κατά την 1^η φάση της κύησης (1-2 εβδομάδα) η ακτινοβολία συνήθως οδηγεί στην αποτυχημένη εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου στη μήτρα και έτσι η κύηση δε γίνεται αντιληπτή. Αν το έμβρυο συνεχίσει την ανάπτυξή του τότε θεωρείται πως η δόση της ακτινοβολίας ήταν μικρή, μη ικανή να το επηρεάσει. β) Κατά τη 2^η φάση της κύησης (3^η – 8^ηεβδομάδα) που συντελείται η οργανογένεση η έκθεση σε υψηλές δόσεις ακτινοβολίας (μεγαλύτερες από100mSv) οδηγεί σε αύξηση της πιθανότητας εμφάνισης κάποιας δυσπλασίας (λευχαιμία ή καρκινογένεση). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προσεχθεί ότι πολύ χαμηλές δόσεις ακτινοβολίας (της τάξης του 1mSv) από κάποια ακτινολογική εξέταση δεν έχουν καμία επίδραση στο έμβρυο. Είναι πιθανό δηλαδή να υπάρξουν προβλήματα σε έμβρυα που οι μητέρες τους υποβλήθηκαν σε αξονική τομογραφία ή θεραπεία ιωδίου στο θυρεοειδή αδένα, αλλά όχι σε απλές ακτινογραφίες. Δεν είναι λίγες οι φορές που γυναικολόγοι διακόπτουν την κύηση για μια απλή ακτινογραφία και αυτό αποτελεί λανθασμένη πρακτική που δε σχετίζεται με κανένα επιστημονικό δεδομένο. γ) Κατά την 3^η φάση της κύησης (9^η – 40^η εβδομάδα)πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου. Ειδικότερα το κεντρικό νευρικό σύστημα του εμβρύου διαπλάθεται από την 9^η έως τη 15^η εβδομάδα και η έκθεση σε υψηλές δόσεις ακτινοβολίας (της τάξης των100mSv) οδηγεί σε αύξηση της πιθανότητας μείωσης του δείκτη νοημοσύνης. Παρ’ όλα αυτά κατά τις συνήθεις ακτινολογικές εκθέσεις (της τάξης του 1mSv) δεν μπορεί το έμβρυο να λάβει τόσο υψηλές δόσεις ακτινοβολίας.
2. Στην περίπτωση θεραπείας με ϊοντίζουσες ακτινοβολίες (Ακτινοθεραπεία, Πυρηνική Ιατρική) και εφόσον η αναβολή της θεραπείας δεν είναι κλινικά εφαρμόσιμη, θα πρέπει ο υπεύθυνος Ακτινοφυσικός μαζί με τον υπεύθυνο Ιατρό να εξετάσουν προσεκτικά τη δόση που θα προκύψει για το έμβρυο, ώστε ν’ αποφανθούν για το αν η θεραπεία μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια ή θα πρέπει να διακοπεί η κύηση ώστε να δοθεί πλήρης θεραπευτική δόση ακτινοβολίας στην περιοχή θεραπείας.

Κατά την περίοδο της γαλουχίας η πραγματοποίηση διαγνωστικών ακτινολογικών εξετάσεων δεν επιφέρει κανένα κίνδυνο για την υγεία του παιδιού. Συνήθως όμως δεν προτιμάται η μαστογραφία για την απεικόνιση του μαστού διότι οι γαλακτοφόροι αδένες προκαλούν πύκνωση του μαζικού αδένα με αποτέλεσμα η εικόνα να μην προσφέρεται για διάγνωση. Αντί της μαστογραφίας μπορεί να πραγματοποιηθεί υπερηχογράφημα μαστού ή μαγνητική μαστού. Θα πρέπει όμως να δοθεί προσοχή στις θεραπευτικές εξετάσεις. Κατά την Ακτινοθεραπεία μαστού απαγορεύεται η γαλουχία λόγω έντονης τοξικότητας στην περιοχή από την ακτινοβολία. Ακτινοθεραπεία στο υπόλοιπο σώμα δεν επιφέρει κίνδυνο για το παιδί. Στην περίπτωση διαγνωστικών εξετάσεων ή θεραπειών με ραδιοφάρμακα (Πυρηνική Ιατρική) θα πρέπει να διακοπεί η γαλουχία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά την εξέταση ή τη θεραπεία, ανάλογα με το χρόνο ημιζωής του εκάστοτε ραδιενεργού.

Για να γίνει καλύτερα αντιληπτή η τάξη μεγέθους των δόσεων ακτινοβολίας αξίζει να σημειωθεί πως από μία τυπική ακτινογραφία θώρακος δε λαμβάνουμε δόση μεγαλύτερη από 0,02mSv ήτοι 50 φορές μικρότερη από τη δόση του 1mSv που θεωρείται «ασφαλής» δόση για το έμβρυο. Παρ’ όλα αυτά η τοποθέτηση ποδιάς ακτινοπροστασίας γύρω από την κοιλιακή χώρα της εγκύου μπορεί να εκμηδενίσει τη δόση ακτινοβολίας που θα δεχτεί το έμβρυο και επιβάλλεται να τοποθετηθεί. Από την άλλη μεριά σε μια αξονική τομογραφία θώρακοςη δόση είναι περίπου 8mSv (400 φορές πάνω από την απλή ακτινογραφία) και θα πρέπει σε κάθε περίπτωση ν’ αποφεύγεται κατά την εγκυμοσύνη. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να τονισθεί ότι η δόση των 0,02mSv αντιστοιχεί περίπου στην ημερήσια δόση κοσμικής ακτινοβολίας που δεχόμαστε μια ηλιόλουστη μέρα του καλοκαιριού που βρισκόμαστε σε εξωτερικό χώρο. Μια ακτινογραφία κοιλίας ή πυέλου επιβαρύνει τον εξεταζόμενο με 1 έως 1,5mSv, ενώ οι αντίστοιχες αξονικές τομογραφίες με 8 έως 10mSv. Σε περίπτωση εγκυμοσύνης θα πρέπει οπωσδήποτε ν’ αποφεύγεται η αξονική τομογραφία, ενώ οι δόσεις από τις απλές ακτινογραφίες για το έμβρυο θεωρούνται «ασφαλείς». Αξίζει να σημειωθεί πως κατά τις ακτινογραφίες κοιλίας ή πυέλου δεν είναι εφικτή η χρήση ποδιάς ακτινοπροστασίας, αλλά ούτε και η επιλογή όρθιας/επικλινούς στάσης μπορεί να περιορίσει αποτελεσματικά τη δόση στο έμβρυο. Ο παρακάτω πίνακας απεικονίζει μια προσέγγιση των δόσεων από τις ακτινοδιαγνωστικές εξετάσεις.

Εξέταση	Δόση σε mSv
Ακτινογραφία άκρων	0,01
Ακτινογραφία θώρακος	0,02
Ακτινογραφία κρανίου	0,1
Ακτινογραφία κοιλίας	1,5
Ακτινογραφία πυέλου	1
Αξονική τομογραφία κρανίου	2
Αξονική τομογραφία θώρακος	8
Αξονική τομογραφία κοιλίας	10
Αξονική τομογραφία πυέλου	8

• Πηγή

Read More