To σημείο σιλουέτας του μαστού: εξήγηση μιας εγγενούς αδυναμίας της εξέτασης της μαστογραφίας

Συγγραφείς: Σ. Πραπαβέσης, Νικόλαος Πατσινακίδης, Γεώργιος Κυρόπουλος, Θωμάς Ζαραμπούκας Σκοπός: Η εργασία εξηγεί μια εγγενή αδυναμία της εξέτασης της Μαστογραφίας η οποία δικαιολογεί το γνωστό και σημαντικό πρόβλημα της ύπαρξης αφανών μαστογραφικά βλαβών (occult lesions) οι οποίες είναι δυνατόν να μη διαγνωστούν με τη Μαστογραφία. Η φυσική βάση για την αδυναμία αυτή που μπορεί να αποβεί καταστροφική, είναι πολύ παρόμοια με την αιτία του γνωστού “σημείου σιλουέτας” στην ακτινογραφία θώρακος Υλικό και Μέθοδος: Αποτελέσματα - Ευρήματα: Περιστατικό 1: Ασθενής 40 ετών που έχει υποβληθεί στο παρελθόν σε δεξιά μερική μαστεκτομή Προσέρχεται για τακτικό ετήσιο έλεγχο Περιστατικό 2: Κλινικά και μαστογραφικά αφανής κακοήθης όγκος στο άνω έξω τεταρτημόριο του δεξιού μαστού. Έγινε αντιληπτός κατά την σάρωση του παρεγχύματος των μαστών (whole breast scanning) με υπερήχους Σε πυκνούς μαστούς ο Ακτινολόγος παραδοσιακά στηρίζεται στην παρουσία κακοήθων μικροεπασβεστώσεων, ασύμμετρης πυκνότητας ή στον εντοπισμό έμμεσων σημείων όπως παραμόρφωσης της αρχιτεκτονικής και πάχυνσης του δέρματος ή εισολκής της θηλής για τη διάγνωση της κακοήθειας παρά στην διάκριση του περιγράμματος της διηθητικής βλάβης Στις περιπτώσεις εκείνες όπου η βλάβη είναι μικρή σε μέγεθος και δεν παρουσιάζει μικροεπασβεστώσεις και δεν προκαλεί παραμόρφωση της αρχιτεκτονικής (στις πρώϊμες βλάβες δηλαδή που μας ενδιαφέρει καθ εξοχή να διαγνώσουμε) η διάγνωση μόνο με Μαστογραφία καθίσταται προβληματική. Η εμπειρία μας από πάνω από δέκα χιλιάδες εξετάσεις ολόκληρου του μαστού με υπερήχους έχει δείξει ότι πολλές μικρές διηθητικές βλάβες χωρίς μικροεπασβεστώσεις θα διέφευγαν χωρίς τον υπερηχογραφικό έλεγχο. Το υπερηχογράφημα ολόκληρου του μαστού έχει αναδείξει επίσης και έναν μεγάλο αριθμό από καλοήθεις βλάβες του μαστού που δεν απεικονίζονται ευκρινώς στη Μαστογραφία. Περιστατικό 3: Φλεγμονώδης συμπτωματολογία αριστερού μαστού Παχυνση του δέρματος λεμφοίδημα Μαστογραφικά πολύ πυκνός μαστός Ο υπερηχογραφικός έλεγχος ανέδειξε δύο διηθητικού τύπου βλάβες οι οποίες τεκμηριώθηκαν με βιοψίες δια βελόνης Tru Cut Συμπεράσματα:  Η σημασία της κατανόησης του σημείου σιλουέτας του μαστού είναι μεγάλη. Οι αρχόμενες μικρές διηθητικές βλάβες φαίνεται ότι μπορεί να μεγαλώνουν για σημαντικό χρονικό διάστημα μέσα στο πυκνό ινοαδενικό στοιχείο χωρίς να γίνουν αντιληπτές από τη Μαστογραφία και πολύ πριν γίνουν αντιληπτές από την κλινική εξέταση . Σε μερικές περιπτώσεις ακόμη και μεγάλοι, ψηλαφητοί όγκοι μπροούν να μην αναδειχθούν από τη Μαστογραφία. Η Υπερηχογραφία είναι μια τομογραφική τεχνική που στηρίζεται σε διαφορετικές φυσικές ιδιότητες των ιστών σε σχέση με τη Μαστογραφία Παρόλο που η ανάδειξη μικροεπασβεστώσεων χωρίς συνοδό συμπαγή βλάβη δεν είναι συνήθως εφικτή κατά τον υπερηχογραφικό έλεγχο των μαστών η εμπειρία δείχνει ότι ακόμη και πολύ μικρές 2-3 χιλιοστών υποηχοϊκές διηθητικές βλάβες ξεχωρίζουν με ευκρίνεια με φόντο το υψηλής ηχογένειας ινοαδενικό στοιχείο εντός του οποιου κατά προτίμηση αναπτύσσονται (η ίδια ακριβώς θέση κάνει τις ίδιες βλάβες δυσδιάκριτες στη Μαστογραφία). Κατά συνέπεια η Υπερηχογραφία μας παρέχει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα και μια ευκαιρία για πρωϊμότερη διάγνωση σε ενα σημαντικό μέρος από τις διηθητικές βλάβες που δεν συμπεριλαμβάνουν μικροεπασβεστώσεις και κρύβονται εντός του πυκνού ινοαδενικού στοιχείου. Το Υπερηχογράφημα ολόκληρου του Μαστού θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως αναντικατάστατο συμπλήρωμα της μαστογραφίας στους μαστούς που περιλαμβάνουν πυκνό ινοαδενικό στοιχείο (Birads κατηγορίες μαστογραφικής πυκνότητας 2-5) Πηγή

Read More

Καλοήθεις παθήσεις του μαστού: Συντρέχει λόγος ανησυχίας;

Στις καλοήθεις παθήσεις του μαστού εντάσσεται ένα πλήθος παθήσεων, αρκετές από τις οποίες δε συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και ορισμένες που θεωρείται ότι αποτελούν παράγοντα κινδύνου ανάπτυξης κακοήθειας. Στα συμπτώματα που συχνά εμφανίζουν οι περισσότερες καλοήθεις παθήσεις συγκαταλέγονται: Η μαστοδυνία (έντονος πόνος στο μαστό), οι ψηλαφητές αλλοιώσεις, η έκκριση υγρού από τη θηλή. Στο επιστημονικό άρθρο που θα διαβάσετε θα ενημερωθείτε για τις καλοήθεις παθήσεις που δε συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού, αποτελούν όμως μια ταλαιπωρία για τις γυναίκες. Θα μάθετε τι είναι η ινοκυστική μαστοπάθεια, τι είναι οι κύστες μαστού, το ινοαδένωμα, οι φλεγμονές η γαλακτοκήλη και πολλά άλλα...

Της Φιορίτας Πουλακάκη PhD. EBSQ,

Χειρουργού Μαστού.

 

 

ΙΝΟΚΥΣΤΙΚΗ ΜΑΣΤΟΠΑΘΕΙΑ

Πρόκειται για μία πάθηση που εμφανίζεται με συχνότητα 50% στις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και περισσότερο χαρακτηρίζει την πυκνή σύσταση των μαστών παρά ουσιαστικά αποτελεί μία παθολογική κατάσταση. Πολύ συχνά προκαλεί έντονο πόνο στο μαστό (μαστοδυνία) και έκκριση από τη θηλή. Η νόσος εκδηλώνεται με την παρουσία πολλαπλών κύστεων ως αποτέλεσμα απόφραξης ή εκτασίας (διάτασης) των κεντρικών γαλακτοφόρων πόρων, αποτέλεσμα της οποίας είναι και μαστοδυνία. Η αντιμετώπιση της ήπιας μαστοδυνίας, εφόσον αυτή οφείλεται στην ινοκυστική μαστοπάθεια, είναι η αποχή από το κάπνισμα, η μείωση της κατανάλωσης καφέ ή σοκολάτας και η αντιμετώπιση του άγχους που συνυπάρχει στις περισσότερες των περιπτώσεων. Εάν ο πόνος εμφανίζεται έντονος, συνιστάται η χορήγηση απλής αναλγητικής αγωγής με δραστική ουσία όπως παρακεταμόλη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη σκευάσματα και ένζυμα που βοηθούν στη μείωση του οιδήματος και της φλεγμονής.

 

ΕΚΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ

Πρόκειται για κατάσταση κατά την οποία συντελείται διάταση των πόρων κάτω από τη θηλή και εμφανίζεται συχνότερα σε καπνίστριες. Συνήθως εντοπίζεται με υπερηχογράφημα, ενώ συνοδεύεται από έκκριση υποκίτρινου υγρού και δεν χρήζει αντιμετώπισης.

 

ΚΥΣΤΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ

Μονήρεις ή πολλαπλές, οι κύστεις μαστού συναντώνται συχνότερα σε γυναίκες ηλικίας από 30 έως 40 ετών και μάλιστα καπνίστριες αλλά ενδέχεται να προκληθούν και από άλλες αιτίες, όπως τραυματισμούς ή ακτινοβολία. Η τυχόν απότομη αύξηση στο μέγεθός τους μπορεί να προκαλέσει αιφνίδιο, εντοπισμένο πόνο. Εάν οι κύστεις «επικοινωνούν» με τους γαλακτοφόρους πόρους, κάτι που συναντάται σχετικά συχνά, συνήθως ο πόνος συνοδεύεται και με έκκριση υγρού από τη θηλή, χρώματος ανοιχτού πράσινου ή σκούρου καφέ. Η αντιμετώπιση των κύστεων ποικίλει ανάλογα με το μέγεθος και το περιεχόμενό τους. Σε κύστεις που το υπερηχογράφημα έχει δείξει πως δεν ξεπερνούν το 1.5 εκατοστό και δεν έχουν υπερηχογενές περιεχόμενο στο εσωτερικό τους συστήνεται απλή παρακολούθηση, ενώ όταν οι διαστάσεις των κύστεων αυξάνουν συνιστάται παρακέντηση και αποστολή του δείγματος για κυτταρολογική διερεύνηση. Όταν οι κύστεις υποτροπιάζουν συνεχώς έπειτα από επανειλημμένες παρακεντήσεις ή όταν το υπερηχογράφημα, η μαστογραφία ή η κλινική εξέταση γενούν υποψίες για το περιεχόμενό τους, τότε απαιτείται χειρουργική εκτομή και ιστολογική ταυτοποίηση.

 

ΙΝΟΑΔΕΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ

Πρόκειται για καλοήθεις συμπαγείς όγκους, όπου σε υπερηχογράφημα εμφανίζονται ως καλά περιγεγραμμένη κινητή μάζα. Εμφανίζονται κυρίως στην αναπαραγωγική ηλικία, ενώ το μέγεθός τους αυξάνεται τόσο στην εγκυμοσύνη όσο και κατά τη λήψη οιστρογόνων και υποχωρούν σε συχνότητα κατά την εμμηνόπαυση. Γι’ αυτό το λόγο είναι πιθανόν η εμφάνισή τους να σχετίζεται με ορμονικούς παράγοντες. Εάν το μέγεθος του ινοαδενώματος δεν ξεπερνά τα 2 εκατοστά και η κλινική και απεικονιστική τους εικόνα δεν εγείρει καμία υποψία για πιθανή κακοήθεια, τότε συστήνεται η 6μηνη παρακολούθηση με κλινική και απεικονιστική εξέταση. Για τον ασφαλή αποκλεισμό πιθανής κακοήθειας συστήνεται να γίνεται παρακέντηση με τη χρήση λεπτής βελόνας (FNA) και περαιτέρω κυτταρολογικός έλεγχος. Σε περίπτωση όπου κατά τον έλεγχο με συνεχή υπερηχογραφήματα διαφαίνεται ότι το μέγεθος του ινοαδενώματος αυξάνει ή το σχήμα αλλάζει τότε απαιτείται χειρουργική αφαίρεσή του. Η επεμβατική αντιμετώπιση με λήψη δείγματος συστήνεται και σε περιπτώσεις όπου τα ινοαδενώματα κατά την πρώτη εξέταση βρέθηκαν να ξεπερνούν τα 2 εκατοστά ή το σχήμα τους εμφανίστηκε πολυλοβωτό.

 

ΘΗΛΩΜΑΤΑ ΠΟΡΩΝ

Μονήρη ή πολλαπλά, τα θηλώματα εμφανίζονται με συχνότερο σύμπτωμα την έκκριση από τη θηλή αιματηρού ή κιτρινωπού υγρού, είτε αυτόματα είτε με πρόκληση (πίεση της θηλής). Το μέγεθος των θηλωμάτων συνήθως παραμένει μικρό ενώ σπάνια μπορεί να γίνει αντιληπτό κάτω από τη θηλή με ψηλάφηση. Τα θηλώματα των πόρων δεν απαιτούν θεραπεία όμως συστήνεται παρακολούθησή τους σε τακτά χρονικά διαστήματα. Όταν πρωτοεμφανίζεται το έκκριμα θα πρέπει να διερευνάται με κυτταρολογική εξέταση, ενώ εφόσον συνεχίζεται να εκκρίνεται υγρό, οι κυτταρολογικές εξετάσεις θα πρέπει να διενεργούνται συχνά. Σε περίπτωση όπου ο υπερηχογραφικός έλεγχος δείξει αύξηση του μεγέθους του θηλώματος προτείνεται χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεσή του (μικροπορεκτομή) και εν συνεχεία ιστολογική ταυτοποίηση (βιοψία).

 

ΦΛΕΓΜΟΝΕΣ

Φλεγμονές, όπως η μαστίτιδα και τα αποστήματα του μαστού, εμφανίζονται πιο συχνά στις θηλάζουσες μητέρες, είναι όμως πιθανόν να εμφανιστούν και στον υπόλοιπο πληθυσμό. Τα μικρόβια που ευθύνονται συχνότερα για τις φλεγμονές του στήθους είναι ο Χρυσίζων Σταφυλόκοκκος και ο Στρεπτόκοκκος και η αντιμετώπισή τους θα πρέπει να γίνεται εγκαίρως με τη λήψη αντιβιοτικών, τα οποία συντελούν στην προφύλαξη του στήθους από το σχηματισμό αποστήματος. Αντιβιοτικά πρώτης εκλογής αποτελούν ο συνδυασμός αμοξυκιλλίνης και κλαβουλανικού οξέος ή κεφαλοσπορίνες 2ης γενιάς. Εφόσον δημιουργηθεί απόστημα, τότε θα πρέπει να λαμβάνεται δείγμα από την αποστηματική κοιλότητα με παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA). Εάν η φλεγμονή δεν υποχωρεί και έχει εγκατασταθεί, τότε προτείνεται χειρουργική διάνοιξη και παροχέτευση του αποστήματος.

 

ΓΑΛΑΚΤΟΚΗΛΗ

Κατάσταση που παρουσιάζεται συνήθως μετά τη διακοπή του θηλασμού όπου κύστεις περιέχουν γάλα. Για την αντιμετώπισή της συστήνεται παρακέντηση για την εκκένωση της κύστης από τη συλλογή του γάλακτος, γεγονός που επιβεβαιώνει και την αρχική διάγνωση.

 

ΝΕΚΡΩΣΗ ΛΙΠΟΥΣ

Πρόκειται για μια ευαίσθητη σκληρή μάζα που προκαλείται συνήθως από τραυματισμό και δεν χρήζει αντιμετώπισης. Στον απεικονιστικό έλεγχο και συγκεκριμένα στη μαστογραφία εμφανίζεται ως αποτιτανωμένη (λευκή) μάζα.

 

ΑΜΑΡΤΩΜΑ

Πρόκειται για μια καλοήθη αλλοίωση που εμφανίζεται αρκετά σπάνια ενώ διαγιγνώσκεται απεικονιστικά με μαστογραφία. Συστήνεται η παρακολούθησή του, ενώ στην περίπτωση όπου παρουσιαστεί αλλαγή στο μέγεθός του ή στην ακτινολογική του εικόνα συνιστάται χειρουργική εκτομή.

 

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΜΑΣΤΟΠΑΘΕΙΑ

Συνήθως εμφανίζεται σε γυναίκες που νοσούν από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και οι οποίες, εξαιτίας των επιπλοκών της νόσου, παρουσιάζουν νευροπάθεια και αμφιβληστροειδοπάθεια. Η τυπική απεικονιστική εικόνα της διαβητικής μαστοπάθειας είναι ψηλαφητός όγκος στο μαστό, ο οποίος έπειτα από βιοψία αποδεικνύεται καλοήθης. Μετά την ιστολογική διερεύνηση δεν χρειάζεται περαιτέρω αντιμετώπιση.

Πηγή

 

Read More

Ο ρόλος του Τεχνολόγου - Ακτινολόγου στον ποιοτικό έλεγχο της μαστογραφίας

Στ. Δρακουλίδου, Λ. Βλαχάκης, Δ, Γκουτζαμάνης, Ν. Χαλκιαδάκης, Ε. Χριστοπούλου, Α. Χρυσάκη, Γ. Τσαμπάζης, Ν. Καραμπέκιου, Μ. Αλεφραγκή, Δ. Ρόδης, Α.Ν. Χαλαζωνίτης.

Σκοπός
Να καταδείξουμε τον σημαντικό ρόλο του Τεχνολόγου - Ακτινολόγου στην βελτίωση της ποιότητας της μαστογραφικής εικόνας μέσω της χρήσης ειδικού ομοιώματος (Phantom).

Υλικό
Στο εργαστήριό μας χρησιμοποιείται ειδικό Phantom που αντιστοιχεί σε 42cm πάχους συμπιεσμένου μαστού και περιέχει αντιστοιχίες από ίνες, ομάδες αποτιτανώσεων και μάζες.

Μέθοδος
Τοποθετούμε το Phantom επάνω στην επιφάνεια του υποδοχέα της κασέτας ακριβώς όπως και θα τοποθετούσαμε ένα μαστό.
Στη συνέχεια εφαρμόζουμε μικρή συμπίεση με το πίεστρο του μαστογράφου.
Ακολούθως επιλέγουμε τις παραμέτρους KVp και MAS και προχωρούμε σε λήψεις. 

Αποτελέσματα
Περιγράφονται διεξοδικά το σύστημα βαθμονόμησης αναφορικά με την απεικόνιση των επιμέρους στοιχείων του Phantom.
Α) Υπάρχουν έξι ίνες με διάμετρο 1.56, 1.12, 0.89, 0.75 και 0.4 mm.
-Αν όλο το μήκος της ίνας είναι ορατό και αν η θέση και ο προσανατολισμός είναι σωστά, τότε έχουμε 1 βαθμό.
-Αν δεν είναι όλες ή περισσότερες από το ήμισυ των ινών ορατές, αλλά η θέση και ο προσανατολισμός τους είναι σωστά, τότε έχουμε 0.5 βαθμό.
Β) Υπάρχουν πέντε ομάδες αποτιτανώσεων με έξι κηλίδες η κάθε μία και διάμετρο 0.54, 0.40, 0.32, 0.24 και 0.16.
-Αν τέσσερις ή περισσότερες .
-Αν δύο ή τρεις από τις έξι κηλίδες της κάθε ομάδας αποτιτάνωσης είναι ορατές στις σωστές θέσεις έχουμε 0.5 βαθμό.
Γ) Υπάρχουν πέντε μάζες με διάμετρο και πάχη από 2.00, 1.00, 0,75, 0.50 και 0.25.
-Αν μια μάζα είναι στη σωστή θέση και η περίμετρός της ( >3/4 της περιμέτρου), τότε έχουμε 1 βαθμό.
-Αν μια μάζα είναι ορατή στη σωστή θέση και η περίμετρός της δεν είναι ορατή, τότε έχουμε 0.5 βαθμό.

Ένα αποδεικτικό σύστημα πρέπει να μπορεί να απεικονίσει:
-την 0.75mm συνδετική ίνα (αριθμός 4)
-την 0.35mm αποτιτάνωση (αριθμός 9)
-την 0.75mm μάζα (αριθμό 14)

Σύμφωνα με τα κριτήρια του American College of Radiology (ACR), ένας καλός μαστογράφος πρέπει να δίνει συνολικά τα ακόλουθα αποτελέσματα:
-4 βαθμούς για ινώδεις ιστούς 
-3 βαθμούς για μικροαποτιτανώσεις
-3 βαθμούς για μάζες

Συμπεράσματα
Το ζητούμενο σε κάθε περίπτωση είναι η σωστή ποιότητα μαστογραφιών, που να περιέχουν όσο το δυνατών περισσότερες διαγνωστικές πληροφορίες.
Κρίνεται συνεπώς απαραίτητο κάθε επαγγελματίας Τεχνολόγος - Ακτινολόγος να είναι σε θέση να βαθμονομεί το μαστογράφο που χρησιμοποιεί. Με αυτόν τον τρόπο η συμβολή του στην επίτευξη ορθής διάγνωσης καθίσταται καταλυτική.

Πηγή

Read More