Ακτινοθεραπεία με χρήση πεδίων ακτινοβολίας διαμορφωμένης έντασης (Intensity-Modulated Radiation Therapy – IMRT-IGRT)

Η μεταβαλλόμενη ως προς την ένταση θεραπεία ακτινοβολίας γνωστή ως και IMRT (Ιntensity Μodulated Radiaton Therapy -Διαμορφούμενης Έντασης Δέσμης Ακτινοθεραπεία) και IGRT (Image Guided Radiaton Therapy - Απεικονιστικά Καθοδηγούμενη Ακτινοθεραπεία). Η IGRT χορηγείται με εξελιγμένους γραμμικούς επιταχυντές με ενσωματωμένους αξονικούς τομογράφους (Cone Beam CT) τρισδιάστατα υπό απεικονιστική καθοδήγηση. Η χρήση της IGRT επιτρέπει την διόρθωση των μεταβολών στις οποίες υποβάλλονται η θέση του ασθενούς, ο στόχος και τα εσωτερικά όργανα σε καθημερινή βάση και εξασφαλίζει την ακριβή χορήγηση της ακτινοβολίας.

Ουσιαστικά είναι o πιο προηγμένος τρόπος ακτινοβόλησης στην κλασική ακτινοθεραπεία του σήμερα. Το νοσοκομείο μας διαθέτει μια άρτια ειδικά εκπαιδευμένη ομάδα για την πραγματοποίηση θεραπείων με την τεχνική IMRT που περιλαμβάνει ακτινοθεραπευτή ογκολόγο Ιατρό, ακτινοφυσικό ιατρικής και τον τεχνολόγο ακτινολόγο.

H τεχνική IMRT δίνει την δυνατότητα, η δόση ακτινοβολίας να προσαρμοστεί ακριβέστερα στην τρισδιάστατη μορφή του όγκου στόχου ελέγχοντας-διαμορφώνοντας την ένταση της δέσμη της ακτινοβολίας καλύτερα από ότι η σύμμορφη 3D. Επιτρέπει επίσης οι υψηλότερες δόσεις ακτινοβολίας να κατανεμηθούν ανάλογα μέσα στις περιοχές του όγκου στόχου (BID) ελαχιστοποιώντας την δόση που περιβάλει τις κρίσιμες δομές.

Το τμήμα Ιατρικής Φυσικής είναι υπεύθυνο για τον έλεγχο και την διασφάλιση της αλυσίδας των διαδικασιών για την πραγματοποίηση αυτής της τεχνικής, τόσο για τον σχεδιασμό όσο και για την επιβεβαίωση της θεραπείας.

Η θεραπεία υλοποιείται χρησιμοποιώντας τρισδιάστατες εικόνες υπολογιστικής και μαγνητικής τομογραφίας (CT-MRI) του ασθενή από κοινού με τους αυτοματοποιημένους υπολογισμούς δόσεων για να καθοριστεί το σχέδιο έντασης δόσεων που θα προσαρμοστεί καλύτερα στη μορφή των όγκων-στόχων. Ο ακτινοφυσικός με την χρήση αλγορίθμων βελτιστοποίησης υπολογίζει το πλάνο θεραπείας του ασθενή χρησιμοποιώντας εργαλεία αντίστροφου σχεδιασμού. Ο σχεδιασμός καθορίζει τον συνολικό αριθμό των δεσμών ακτινοβολίας και την χωρική κατανομή της εντάσεως τους και τελικά την τρισδιάστατη κατανομή της δόσης στον χώρο. Χρησιμοποιούνται πολλαπλά πεδία από διάφορες γωνίες του gantry, όπου στο κάθε ένα από αυτά ο κατευθυντήρας πολλαπλών φύλλων (MLC) κινείται κατά μήκος των πεδίων ενώ η δέσμη ακτινοβολίας είναι on, διαμορφώνοντας ανάλογα την ένταση της δέσμης (sliding window technique). Προτού πραγματοποιηθεί η θεραπεία ο ακτινοφυσικός επιβεβαιώνει το πλάνο θεραπείας για τον κάθε ασθενή ξεχωριστά. Η επιβεβαίωση της IMRT θεραπείας περιλαμβάνει τον έλεγχο των πεδίων ακτινοβολίας και πραγματοποιείται συνήθως πειραματικά χρησιμοποιώντας θαλάμους ιονισμού και film. Η δόση μετριέται στο ισόκεντρο και σε σημεία όπου αντιστοιχούν τα κρίσιμα όργανα με την χρήση διδιάστατων θαλάμων ιονισμού και συγκρίνεται με τους αντίστοιχους υπολογισμούς του συστήματος σχεδιασμού θεραπείας (TPS). Τέλος, ο γραμμικός επιταχυντής εκτελεί το πλάνο θεραπείας για να παραδώσει με την μέγιστη ακρίβεια τις δόσεις ακτινοβολίας στον όγκο-στόχο με την ελάχιστη ακτινική επιβάρυνση στα κρίσιμα όργανα (OARs).

Με την τεχνική της διαμορφωμένης έντασης ακτινοθεραπείας (IMRT), πολύ μικρές δέσμες, στοχεύουν στον όγκο από διαφορετικές γωνίες του gantry. Κατά την διάρκεια της θεραπείας, η ένταση κάθε δέσμης ελέγχεται και το σχήμα της αλλάζει εκατοντάδες φορές. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η δόση να ελαχιστοποιείται στους υγιείς ιστούς που περιβάλλουν τον όγκο-στόχο. Εξαιτίας αυτή της πολυπλοκότητας των κινήσεων, οι ακτινοφυσικοί χρησιμοποιούν υψηλής ταχύτητας ηλεκτρονικούς υπολογιστές, λογισμικά σχεδιασμού πλάνων, διαγνωστικές εικόνες (CT, MRI, PET), καθώς και συσκευές ακινητοποίησης  ελέγχοντας την δόση κατά την διάρκεια της θεραπείας.

Ο αντίστροφος σχεδιασμός θεραπείας (inverse planning) διαφέρει από τον κλασσικό σχεδιασμό στο γεγονός ότι καθορίζονται εξαρχής και με ακρίβεια οι δόσεις που θα λάβουν ο όγκος στόχος και οι υγιείς ιστοί και στη συνέχεια υπολογίζεται από το  σύστημα σχεδιασμού θεραπείας ο τρόπος εκτέλεσης τις βέλτιστης κατανομή της δόσης. Ο ακτινοφυσικός έτσι θέτει κριτήρια στον υπολογιστή του συστήματος για τον καθορισμό του επιθυμητού αποτελέσματος και τα οποία μπορεί να περιγραφούν σε όρους ορίων δόσης (Dose limits), σε όρους ορίων δόσης-όγκου (dose-volume limits), ή σε όρους δόσης-ανταπόκρισης (TCP, NTCP).

Επειδή η αναλογία της δόσης των υγιών ιστών σε σχέση με την δόση του όγκου στόχου μειώνεται στον ελάχιστο βαθμό με την τεχνική IMRT, οι υψηλότερες και αποτελεσματικότερες δόσεις ακτινοβολίας μπορούν ακίνδυνα να δοθούν στους όγκους με τις λιγότερες παρενέργειες έναντι των συμβατικών τεχνικών ακτινοθεραπείας. Η IMRT συνεπώς έχει την δυνατότητα να μειώσει την τοξικότητα  της θεραπείας, ακόμα και όταν δεν αυξάνονται οι δόσεις. IMRT απαιτεί τους πιό μακροχρόνιους καθημερινούς χρόνους επεξεργασίας και παραδίδει μια χαμηλή δόση στους μεγαλύτερους όγκους του κανονικού ιστού από τη συμβατική ακτινοθεραπεία.

Αυτήν την περίοδο, η IMRT τεχνική χρησιμοποιείται εκτενέστερα για να θεραπεύσει τους καρκίνους του προστάτη, της κεφαλής τραχήλου, και του κεντρικού νευρικού συστήματος. Χρησιμοποιείται επίσης σε περιορισμένο βαθμό σε παθήσεις του  μαστού,  πνεύμονας, σε γαστροεντερικές βλάβες, και σε ορισμένους τύπους σαρκωμάτων.

Ο ακτινοφυσικός υπολογίζει τις εκθέσεις IMRT και τις διαμορφώσεις ακτίνων απαραίτητες να δώσουν τη δόση που ορίζεται από τον ογκολόγο ακτινοθεπαπευτή και εξασφαλίζει ότι ο γραμμικός επιταχυντής παραδίδει την ακριβή δόση ακτινοβολίας και οι υπολογισμοί δόσεων είναι ακριβής.

Πηγή

Read More

Νέα ογκομετρική θεραπεία όπλο κατά του καρκίνου

Παναγιώτης Παντελάκος
Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας
Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας

Νέα δεδομένα και θεαματικά αποτελέσματα στην θεραπεία των καρκινικών όγκων, που μέχρι σήμερα ήταν δύσκολο να ακτινοβοληθούν, δημιουργεί η ογκομετρική θεραπεία.
"Η Ογκομετρική θεραπεία, Tomotherapy (10-15 λεπτά) και RapidArc (μικρότερη από 2 λεπτά) είναι μια καινοτόμος - πρωτοποριακή μέθοδος ακτινοθεραπείας και πράγματι ανατρέπει τα μέχρι σήμερα δεδομένα, καθώς μέσα στο ίδιο μηχάνημα υπάρχει γραμμικός επιταχυντής και αξονικός τομογράφος" τόνισε ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας Παναγιώτης Παντελάκος, μιλώντας με αφορμή το Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας.
"Είναι ένα ακόμη ισχυρό όπλο, συνέχισε ο κ. Παντελάκος, στη φαρέτρα της ιατρικής κοινότητας στον πόλεμο κατά του καρκίνου, καθώς επιτρέπει -με ακρίβεια μικρότερη του ενός χιλιοστού - την ακτινοβολία και θεραπεία όγκων, οι οποίοι μέχρι σήμερα ήταν δύσκολο να χτυπηθούν με τις κλασσικές τεχνικές".
Η ογκομετρική θεραπεία, είναι μια από τις τελευταίες τεχνικές εφευρέσεις στο χώρο της ακτινοθεραπείας, καθώς συνδυάζει μέσα στο ίδιο μηχάνημα γραμμικό επιταχυντή ηλεκτρονίων και φωτονίων, που περιστρέφεται γύρω από τον ασθενή και σύστημα απεικόνισης IGRT, με τομές αξονικής τομογραφίας, του οποίου οι απεικονίσεις επιτρέπουν την ακτινοβολία με ακρίβεια μικρότερη του χιλιοστού.

Παρελθόν, παρόν και μέλλον

Παλαιότερα ακτινοβολούσαν τον όγκο με ακτίνες Χ υψηλής ενέργειας, σταθερής έντασης με 2-4 πεδία (γωνίες ακτινοβολίας) και τοποθετούσαν για την προστασία των, γύρω από τον όγκο, υγιών οργάνων ειδικά μολύβια (blocks).

Λόγω της περιορισμένης ακρίβειας κατά την τοποθέτηση, η θεραπεία σχεδιάζονταν με μεγάλα περιθώρια γύρω από τον όγκο στόχο, ώστε να είναι σίγουρο ότι θα ακτινοβοληθεί το σύνολο του όγκου. Δυστυχώς όμως ακτινοβολούνταν αναγκαστικά και υγιείς ιστοί , που βρίσκονταν γύρω από τον όγκο. Έτσι προκειμένου να προστατεύσουν τους υγιείς ιστούς μείωναν την δόση, με αποτέλεσμα να μην έχουμε ολοσχερή καταστροφή του όγκου.
Με την εξέλιξη της τεχνολογίας είχαμε μέχρι σήμερα τη δυναμική τεχνική IMRT που επέτρεψε να γίνεται σχεδιασμός με ακόμη περισσότερα πεδία, και μεγαλύτερη ακρίβεια (2 χιλιοστά) αλλά και ακόμη μικρότερο χρόνο θεραπείας 5-10 λεπτά.
Με τη νέα τεχνική της ογκομετρικής θεραπείας (IGRT, δηλαδή ακτινοθεραπεία καθοδηγούμενη από εικόνες) επιτυγχάνουμε την ακτινοβόληση του όγκου από πάρα πολλά πεδία μεταβλητής έντασης με υψηλή ακρίβεια μικρότερη του 1 χιλιοστού, όταν συνδυάζεται με σύστημα On Board Imager.
Έτσι, χάρις στον καθοδηγούμενο από ηλεκτρονικό υπολογιστή γραμμικό επιταχυντή και το διάφραγμα η δόση ακτινοβολίας επικεντρώνεται στον όγκο και δεν έχουμε δυσάρεστες παρενέργειες στους γειτονικούς υγιής ιστούς.
Η καθημερινή λήψη εικόνων από τον αξονικό τομογράφο επιτρέπει όχι μόνο την ακριβή επανατοποθέτηση του ασθενή σε κάθε συνεδρία, αλλά και την προσαρμογή του πλάνου της ακτινοθεραπείας στην περίπτωση ανατομικών αλλαγών του ασθενή η συρρίκνωση του όγκου.
Μια ακόμη επιπλέον βοήθεια είναι και το σύστημα RPM - σύστημα που βοηθά τον συγχρονισμό της ακτινοβολίας με την αναπνοή του ασθενή ώστε η ακτινοβολία να πέφτει πάντα στον όγκο στόχο ανεξάρτητα από τις κινήσεις που προκαλούνται από την αναπνοή.
Σήμερα, ο συνδυασμός των παραπάνω τεχνικών IMRT και IGRT σε συνδυασμό με την εξέλιξη της υπολογιστικής τεχνολογίας κατέστησαν δυνατή την επαναστατική τεχνική θεραπείας RapidArc.
Η νέα αυτή τεχνική ακτινοθεραπείας RapidArc είναι μια ογκομετρική θεραπεία με τόξα διαμορφούμενης έντασης και δίδει μια τρισδιάστατη κατανομή δόσης με υψηλή ακρίβεια σε μια μόνο περιστροφή 360 μοιρών του γραμμικού επιταχυντή κατά την οποία διαμορφώνεται σε κάθε γωνία-πεδίο το σχήμα του προς ακτινοβολία όγκου, και αυξομειώνεται ή ακτινοθεραπευτική δόση.
Έτσι, ο όγκος ακτινοβολείται τρισδιάστατα με υψηλή ακρίβεια μικρότερη του 1 χιλιοστού, με πολλαπλά πεδία μεταβλητής έντασης σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα μικρότερο των 2 λεπτών (χρόνος μικρότερος από τον χρόνο αναπαραγωγής των καρκινικών κυττάρων).
Η νέα τεχνική υπόσχεται υψηλότερους ρυθμούς ίασης ασθενών με καρκίνο, περισσότερους ασθενείς προς θεραπεία (μείωση σε λίστες αναμονής) και μείωση της πιθανότητας της κίνησης (αλλαγή θέσης) του ασθενούς κατά την θεραπεία.Σήμερα στην Ευρώπη 2 κέντρα άρχισαν θεραπείες με την νέα τεχνική (RapidArc).
Πλεονεκτήματα της νέας τεχνικής Rapidarc:

• Κατάλληλη τεχνική θεραπείας για όλους τους όγκους που θεραπεύονται με την ακτινοθεραπεία. Προς το παρόν έρευνες έχουν δείξει θετικά αποτελέσματα σε όγκους λεκάνης (προστάτη, μήτρα, παχύ έντερο...), σε όγκους κεφαλής τραχήλου, σε όγκους εγκεφάλου και όγκους βάσης κρανίου. Περισσότερες έρευνες γίνονται και σε άλλες περιοχές θεραπείας καθώς και σε παιδιά όπου η τεχνική RapidArc έχει σπουδαίο ρόλο για σημαντική μείωση ακτινοβόλησης υγιών ιστών.
• Κατάλληλη τεχνική θεραπείας για θεραπεία όγκων σε πρώιμο στάδιο , σε προχωρημένα στάδια καθώς και για παρηγορητικές θεραπείες.

Ο σκοπός της θεραπείας στα πρώιμα στάδια είναι συνήθως ιάσιμος και η τεχνική RapidArcTM σίγουρα βελτιώνει την πιθανότητα ίασης .Με την τεχνική RapidArc μειώνεται σημαντικά η ακτινοβόληση υγιών οργάνων και ιστών ενώ ταυτοχρόνως αυξάνεται η στόχευση του όγκου. Ο συνδυασμός αυτός έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερες δόσεις θεραπείας στον όγκο και φυσικά αυξημένες πιθανότητες για ίαση:

• Στόχευση του όγκου με υψηλότερη ακρίβεια και βέλτιστη αποφυγή υγιών οργάνων με αποτέλεσμα καλύτερη ίαση και λιγότερες επιπλοκές.
• Επίσης σύμφωνα με τις αρχές της ακτινοβιολογίας περισσότερα ογκολογικά κύτταρα «σκοτώνονται» όταν ακτινοβολούνται σε χρόνο μικρότερο των 2 λεπτών.

Σε ποιες μορφές καρκίνου προτείνεται

Η Ογκομετρική Θεραπεία προτείνεται από τους γιατρούς σε ασθενείς που έχουν ανάγκη μια σύνθετης ακτινοβόλησης, η οποία με τις κλασσικές τεχνικές δεν μπορούν να πραγματοποιηθεί.

Αποτελέσματα θεραπείας μορφών καρκίνου

Αφορά κυρίως τους όγκους του εγκεφάλου, της ωτορινολαρυγγικής περιοχής, του πνεύμονα, της περιοχής του μεσοθωρακίου, του προστάτη, γυναικολογικούς όγκους, σαρκώματα μαλακών μορίων η οστών, παρασπονδυλίους όγκους, νευράξονα καθώς επίσης και ολικές ακτινοβολήσεις.

Σύμφωνα με τα επιστημονικά στοιχεία που υπάρχουν από το σύνολο των ασθενών που θεραπεύτηκαν από καρκίνο το 40% υποβλήθηκε σε ακτινοθεραπεία (μόνο η ως συνδυασμένη θεραπεία) το 49% χειρουργήθηκε και το 11% υποβλήθηκε σε χημειοθεραπεία (μόνο η ως συνδυασμένη θεραπεία).
Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα, καθώς η τομοθεραπεία άρχισε να εφαρμόζεται από το 2003, δείχνουν ότι παρατηρείται δραστική μείωση των δυσάρεστων παρενεργειών της ακτινοθεραπείας με ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε ότι αφορά τον τοπικό έλεγχο της ασθένειας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο μέσος όρος του κόστους της θεραπείας ενός ογκολογικού ασθενή που υποβάλλεται σε ακτινοθεραπεία είναι 3000 ευρώ, ενώ τα 7.000 ευρώ φτάνει αυτού που χειρουργείται και 17.000 ευρώ αυτού που υποβάλλεται σε χημειοθεραπεία.
Πηγή

Read More

Υπάρχουν κίνδυνοι από την Ακτινοθεραπεία;

Η Ακτινοθεραπεία είναι η χρήση ιοντίζουσας ακτινοβολίας από τους ακτινοθεραπευτές με σκοπό την ίαση ή ανακούφιση διαφόρων νεοπλασματικών νοσημάτων.   

Υπάρχουν σαφώς κίνδυνοι που αφορούν το όργανο το οποίο ακτινοβολήθηκε καθώς και τους περιβάλλοντες υγιείς ιστούς που αναπόφευκτα βρίσκεται ένα τμήμα τους στο πεδίο ακτινοθεραπείας. Για να μειωθεί η πιθανότητα παρενεργειών στο μέλλον, στην καθ' ημέρα πράξη οι ακτινοθεραπευτές δεν ξεπερνούν, τα όρια ανοχής των οργάνων (Dose Constraints - RTOG/EORTC). Πρακτικά δεν χορηγούν σε ολόκληρο το όργανο ή σε ποσοστό αυτού πέραν καθορισμένων τιμών δόσης σε Gy. Η προστασία των ασθενών από τις ανεπιθύμητες επιπτώσεις της ακτινοθεραπείας είναι μέλημα των ειδικών ιατρών, όσο και η επίτευξη ικανοποιητικού θεραπευτικού αποτελέσματος.

Η Ακτινοθεραπεία είναι η χρήση ιοντίζουσας ακτινοβολίας από τους ακτινοθεραπευτές με σκοπό την ίαση ή ανακούφιση διαφόρων νεοπλασματικών νοσημάτων.
Γίνεται σε περιπτώσεις:
α) κυρίως κακοήθους όγκου
β) καλοήθων παθήσεων (π.χ. νευραλγία τριδύμου, εξώφθαλμος θυρεοειδούς, έκτοπη οστεοποίηση, χηλοειδές).
Παράγεται μέσω:
α) ραδιενεργών πηγών, από τη μεταστοιχείωση ραδιενεργών ατόμων
β) γραμμικών επιταχυντών, από την πρόσκρουση ηλεκτρονίων σε
συγκεκριμένα υλικά.

Η διάρκεια ζωής των μηχανημάτων ακτινοθεραπείας είναι περίπου 10 χρόνια.

Είδη ακτινοθεραπείας:

α) Εξωτερική ακτινοθεραπεία

• Συμβατική (2DXRT): Χρησιμοποιείται σε πολύ λίγα κέντρα πια, κυρίως παρηγορικά.
• Στερεοτακτική: Χωρίζεται σε: (i) Aκτινοχειρουργική (SRS: Stereotactic radiosurgery) γίνεται σε μία συνεδρία. (ii) Ακτινοθεραπεία (SBRT: Stereotactic body radiation therapy) σε περισσότερες από μία συνεδρίες
• Σύμμορφη τρισδιάστατη (3DCRT: 3D conformal radiation therapy), όπου η κάθε δέσμη προσαρμόζεται στο σχήμα του όγκου στόχου μέσω BEV, MLC και του μεγαλύτερου αριθμού δεσμών. Αυτό επιτρέπει χορήγηση μεγαλύτερης δόσης στον όγκο και μικρότερης στους γύρω φυσιολογικούς ιστούς. Χρησιμοποιείται σε όλους τους όγκους.
• Διαμορφούμενης έντασης (IMRT) αποτελεί την εξέλιξη της 3DCRT.Ρυθμίζοντας την ένταση της δέσμης, επιτρέπει καλύτερη κάλυψη του όγκου και μικρότερη δόση στους γύρω ιστούς. Χρησιμοποιείται σε όλους τους όγκους και ιδιαίτερα στην κεφαλή και τράχηλο, προστάτη.
• Απεικονιστικά καθοδηγούμενη (IGRT) όπου κάνουμε real-time απεικόνιση και ενδεχομένως διόρθωση του πεδίου θεραπείας. Έχει πολλές εφαρμογές.
• Θεραπεία με φορτισμένα σωματίδια (πρωτόνια ή ιόντα άνθρακα).Το πλεονέκτημά τους είναι ότι δίνουν το μέγιστο της δόσης στο τέλος της διαδρομής τους και μετά μηδενίζεται (Kορυφή του Bragg).Κατά αυτόν τον τρόπο μπορούν να χρησιμοποιηθούν όπου χρειάζεται μεγάλη ακρίβεια στόχευσης (πχ. όγκος σε στενή γειτνίαση με ευαίσθητες στην ακτινοβολία φυσιολογικές δομές.Όταν η ακτινοβολία χορηγείται εξωτερικά, ο ασθενής δεν εκπέμπει ακτινοβολία και δεν κινδυνεύουν τα οικεία πρόσωπα και τα παιδιά.

β) Βραχυθεραπεία: εσωτερική ακτινοθεραπεία. Χορηγείται με την τοποθέτηση ραδιενεργών πηγών εντός ή δίπλα στην περιοχή ενδιαφέροντος.

• Ενδοκοιλοτική: σε κοιλότητες του οργανισμού  (πχ γυναικολογικός καρκίνος)
• Ενδοϊστική: εμφύτευση κόκκων ή βελόνων εντός της βλάβης (πχ. προστάτης, δέρμα).
• Ενδοαυλική: εντός δομών που είναι σωληνώδεις (πχ. οισοφάγος, χοληφόρος πόρος).
• Ενδοαγγειακή σε αρτηρίες ή φλέβες.

Μπορεί να γίνει σε μία συνεδρία έως και περίπου δυο μήνες. Ο χρόνος κατάληψης της αίθουσας κυμαίνεται από λίγα λεπτά έως και μισή ώρα περίπου. Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες (πχ. είδος ακτινοθεραπείας, γεωμετρικά στοιχεία πεδίου κτλ).

Η ακτινοθεραπεία γίνεται πέντε ημέρες την εβδομάδα, συνήθως. Όμως μπορεί να γίνει και επτά φορές εβδομαδιαίως. Τα καθημερινά κλάσματα μπορεί να είναι περισσότερα του ενός.

Αποτελεί στοχευμένη θεραπεία με υψηλά ποσοστά ανταπόκρισης, όσον αφορά τον τοπικό έλεγχο της νόσου. Αυτό μακροπρόθεσμα αυξάνει την ολική επιβίωση.
Τα υποκειμενικά και αντικειμενικά ενοχλήματα εξαρτώνται από την περιοχή του σώματος που βρίσκονται εντός του ακτινοβολητέου πεδίου.
Τα πιο συνήθη είναι το αίσθημα κόπωσης και η δερματίτιδα.

Παρενέργειες ακτινοθεραπείας

Ένας από τους στόχους της σύγχρονης ακτινοθεραπείας είναι να μειωθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες στο ελάχιστο, και να βοηθήσει τον ασθενή να κατανοήσει και να ασχοληθεί με τις παρενέργειες οι οποίες είναι αναπόφευκτες.

Οξείες  

Συνδέονται άμεσα με τις υπό ακτινοβόληση περιοχές.
Αφορούν τις αντιδράσεις των επιθηλιακών ιστών (δέρμα, στοματική κοιλότητα, φάρυγγας, έντερο).

Το δέρμα γίνεται ερυθρό, οιδηματώδες, που μπορεί να εξελιχθεί σε έγκαυμα με υγρή απολέπιση, που μετά από την υποχώρηση των οξέων συμπτωμάτων μένει μόνιμη υπέρχρωση του μαστού. Περιοχές όπως η υπομαστική πτυχή, η βουβωνικές πτυχές και η οπισθοωτιαία χώρα, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες. Η ακτινοβόληση της μασχάλης μπορεί να οδηγήσει σε οίδημα και σε σύνδρομο βραχιόνιου πλέγματος, εκτός από τις δερματικές βλάβες της περιοχής.

Σε κεφαλή και τράχηλο εμφανίζεται βλεννογονίτιδα, αδυναμία μάσησης, άλγος, ξηροστομία και απώλεια βάρους. Εξελκώσεις και μολύνσεις, δυσφαγία, ατροφία ούλων και απόπτωση δοντιών είναι συχνές. Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων από το στόμα συνιστώνται πλύσεις με αντισηπτικά διαλύματα, δίαιτα με μαλακές, πολτώδεις ή υδαρείς τροφές, αποφυγή ερεθιστικών τροφών και ουσιών, αποφυγή καπνίσματος, χρήση τοπικών αναισθητικών, όπως η ξυλοκαϊνη κ.α.

Στον φάρυγγα, οισοφάγο δυσκαταποσία, πόνος. Η ανάπτυξη οισοφαγίτιδας εμφανίζεται με οπισθοστερνικό άλγος, δυσκαταποσία και πιθανή αιμορρραγία. Συνιστάται υδαρής ή πολτώδης τροφή ή παρεντερική σίτιση. Επίσης βοηθάει η χρήση τοπικών αναισθητικών σε γέλη όπως η ξυλοκαϊνη.

Στον λάρυγγα η ακτινοβολία προκαλεί αρχικά άσηπτη φλεγμονώδη αντίδραση με βράγχος φωνής, που μπορεί σε περιπτώσεις  σημαντικού οιδήματος να καταλήξει σε αφωνία και αναπνευστική δυσχέρεια. Τα κορτικοειδή βοηθούν με την αντιφλεγμονώδη δράση τους.

Στον πνεύμονα μπορεί να προκληθεί αρχικά πνευμονίτιδα.

 Στο έντερο κοιλιακός πόνος, διαρροϊκές κενώσεις και δυσαπορρόφηση.   Μπορεί να προκληθεί ακτινική κολίτιδα, άσηπτη φλεγμονή, αλλά και νέκρωση κα διάτρηση του εντέρου. Γι’ αυτό μπορεί να χρειαστεί η χορήγηση υγρών παρεντερικώς, η χορήγηση οπιούχων ή άλλων αντιδιαρροϊκών, κορτιζόνη συστηματικά ή  υποκλυσμοί.

Στον εγκέφαλο η ακτινοθεραπεία προκαλεί ή επιδεινώνει υφιστάμενο οίδημα, αλλά και οξεία εγκεφαλοπάθεια με σύγχυση και λήθαργο. Πρόληψη ή θεραπεία γίνεται με κορτικοειδή ή και μανιτόλη.

Στο ήπαρ η ακτινοβόληση μπορεί να προκαλέσει νέκρωση με εικόνα ηπατίτιδας, όπως είναι η αύξηση ενζύμων, ο ίκτερος κ.α.

Στο πάγκρεας προκαλεί άσηπτη φλεγμονή με κλινική και βιοχημική εικόνα νεκρωτικής παγκρεατίτιδας.

Στην καρδιά η ακτινοβόληση μπορεί να προκαλέσει την ανάπτυξη υγρού δηλαδή την περικαρδίτιδα, αλλά και μυοκαρδιακές βλάβες. Η απόφραξη αγγείων μπορεί να οδηγήσει σε ηλεκτροκαρδιογραφικές εικόνες τύπου εμφράγματος, χωρίς την αντίστοιχη κλινική συνδρομή.

Στο μυελό, λόγω της ακτινοβόλησης των πλατέων οστών που διατηρούν αιμοποιητική λειτουργία (οστά κρανίου, σπόνδυλοι, οστά λεκάνης κ.α.) έχει σαν αποτέλεσμα τη μυελοκαταστολή με εκδηλώσεις και από τις τρεις σειρές των έμμορφων στοιχείων. Η καταστολή του μυελού είναι τόσο μεγαλύτερη, όσο αυξάνεται η δόση της ακτινοβολίας, ενώ επιτείνεται αν η ακτινοθεραπεία συμπίπτει με τη δράση μυελοκατασταλτικών κυτταροστατικών. Η τακτική εργαστηριακή παρακολούθηση είναι αναγκιαίος όρος κατά την εφαρμογή ακτινοθεραπείας στα οστά. Βοηθούν επίσης οι αυξητικοί παράγοντες των λευκών και της ερυθράς σειράς.

Στο νωτιαίο μυελό μπορεί να προκληθεί οίδημα, που αντιμετωπίζεται όπως και το οίδημα του εγκεφάλου.

Στους νεφρούς η ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει οξεία νεφροσκλήρυνση.

Στην ουροδόχο κύστη άμεση επίπτωση είναι η ανάπτυξη στείρας φλεγμονής δηλαδή η ακτινική κυστίτιδα.

Απώτερες ή μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες παρενέργειες:  Μπορούν να εμφανισθούν μήνες έως και χρόνια μετά το πέρας της θεραπείας

Ίνωση

Οι ιστοί που έχουν ακτινοβοληθεί τείνουν να γίνουν λιγότερο ελαστικοί με την πάροδο του χρόνου λόγω της διάχυτης ίνωσης. Επίσης μπορεί να προκληθούν τηλαγγειεκτασίες δέρματος. Αποφύγετε το ξύρισμα της περιοχής. Μπορείτε να πλύνετε την περιοχή απαλά με ένα ήπιο σαπούνι μη αρωματικό και να στεγνώστε. Μην χρησιμοποιείτε αποσμητικά, αρώματα ή λοσιόν για το δέρμα σας, εκτός από αυτές που συνιστώνται από την ομάδα που σας φροντίζει. Θα πρέπει να προστατεύετε το δέρμα σας από ακραίες θερμοκρασίες και συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αντηλιακό με δείκτη προστασίας 15 ή παραπάνω μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.

Αλωπεκία

Κυρίως σε ασθενείς που έχουν λάβει ακτινοθεραπεία στον εγκέφαλο. Σε αντίθεση με την απώλεια μαλλιών που συμβαίνει με τη χημειοθεραπεία, η ακτινοβολία προκαλεί απώλεια μαλλιών που είναι πιο πιθανό να είναι μόνιμη.

Ξηρότητα

Οι σιαλογόνοι  και δακρυϊκοί αδένες έχουν μια ανοχή ακτινοβολίας περίπου 30 Gy σε κλάσματα των 2 Gy. Η ξηροστομία και η ξηροφθαλμία μπορεί να μειώσουν πολύ την ποιότητα της ζωής του ασθενούς. Ομοίως, η ξηρότητα μπορεί να επηρεάσει και τους ιδρωτοποιούς αδένες της μασχάλης και του κολπικού βλεννογόνου ανάλογα με το σημείο που ακτινοβολείται κι έτσι να προκαλεί και κυστίτιδα, δυσπαρευνία και μείωση της  libido.

Στον πνεύμονα μπορεί ως απώτερη επιπλοκή της πνευμονίτιδας να αναπτυχθεί ίνωση.

Έντερο

Απώτερες επιπτώσεις μπορεί να είναι η ανάπτυξη στενώσεων, η απόφραξη, η δημιουργία συριγγίων κ.α.

Στους νεφρούς η ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει χρόνια νεφροσκλήρυνση με έκπτωση της λειτουργίας των οργάνων.

Στο νωτιαίο μυελό απώτερη επίπτωση είναι η μυελοπάθειαα, ως αποτέλεσμα ίνωσης και εμφράκτων.

Στην ουροδόχο κύστη απώτερη επίπτωση είναι η ίνωση και η ρίκνωση της κύστης με επακόλουθα στην ούρηση.

Στους οφθαλμούς προκαλεί καταρράκτη.

Κούραση

Η κόπωση είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα της ακτινοθεραπείας, και μπορεί να διαρκέσει από λίγους μήνες μέχρι λίγα χρόνια, ανάλογα με την ποσότητα του είδους τη θεραπείας και τον καρκίνο. Κατά τη διάρκεια  της ακτινοθεραπείας πρέπει να γίνονται τακτικές εξετάσεις αίματος,  γιατί η ακτινοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει αναιμία.

Καρκίνος

Η ακτινοβολία είναι μια πιθανή αιτία του καρκίνου, και οι δευτερογενείς κακοήθειες εμφανίζονται σε μια πολύ μικρή μειοψηφία των ασθενών, κατά κανόνα πολλά χρόνια μετά αφού έχουν την  ακτινοβολία. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, ο κίνδυνος αυτός αντισταθμίζεται κατά μεγάλο μέρος από τη μείωση των κινδύνων που απορρέουν από τη θεραπεία της πρωτοπαθούς καρκίνου.

Θάνατος

Η ακτινοβολία έχει  επιπλέον  κίνδυνο για θάνατο από καρδιακή νόσο ιδίως σε θεραπεία πχ. του αριστερού μαστού, λέμφωμα μεσοθωρακίου κ.α.

Εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών

Στις περιπτώσεις των ακτινοβολιών που εφαρμόζονται κατά την ακτινοθεραπεία κεφαλής μπορεί να προκληθεί μείωση της αντίληψης. Απώτερη επίπτωση μπορεί να είναι η χρονία εγκεφαλοπάθεια οφειλομένη σε θρόμβωση και απόφραξη μικρών αγγείων

Υπογονιμότητα

Επηρεάζεται άμεσα η γονιμότητα. Υπάρχουν πίνακες με βάση τους οποίους  υπολογίζεται η απορροφούμενη δόση. Διαφέρει κατά πολύ εάν ακτινοβοληθεί η πύελος, μεσά στην οποία βρίσκονται οι ωοθήκες και εάν ακτινοβοληθεί άλλη περιοχή .Η δόση στην πρώτη περίπτωση μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμη βλάβη. Εάν ξεπερασθεί το όριο ανοχής της λειτουργίας του οργάνου τότε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα μόνιμης βλάβης του. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η χορήγηση 5-10 Gy μπορεί να προκαλέσουν ανεπάρκεια της ωοθήκης, ενώ με τα 2-3 Gy υπάρχει κίνδυνος στείρωσης. Με βάση όλα αυτά λαμβάνεται η απόφαση για το ασφαλές διάστημα που θα μπορούσε να κυοφορήσει μια γυναίκα. Αν δεν ληφθούν μέτρα προστασίας των όρχεων για δόσεις άνω των 60 Gy έχουμε μόνιμη στείρωση, ενώ για μικρότερες δόσεις παροδική βλάβη των σπερματοζωαρίων.

 Ένα ποτήρι κρασί τη ημέρα μειώνει τον κίνδυνο τοξικότητας του δέρματος κατά δυο τρίτα σε γυναίκες που υποβάλλονται σε ακτινοθεραπεία για αντιμετώπιση του καρκίνου στο μαστό, ανακοίνωσαν Ιταλοί ερευνητές. Ερευνητές του Καθολικού Πανεπιστημίου και του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας στην Ιταλία αναρωτήθηκαν αν τα φυσικά αντιοξειδωτικά που βρίσκονται στο κρασί θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη μείωση της βλάβης που προκαλείται από την ακτινοθεραπεία. Στην έρευνα, 348 γυναίκες με καρκίνο στο μαστό χωρίστηκαν σε 3 ομάδες, ανάλογα με τη δόση ακτινοβολίας που έλαβαν.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι γυναίκες που έπιναν κρασί τις ημέρες που υποβάλλονταν σε θεραπεία είχαν χαμηλότερα ποσοστά υψηλής οξείας τοξικότητας, σε σχέση με αυτές που δεν έπιναν. Όσες έπιναν ένα ποτήρι κρασί την ημέρα είχαν 13,6% τοξικότητα δέρματος σε σχέση με 38,4% των γυναικών που δεν έπιναν κρασί.
Το κρασί μπορεί να εμποδίσει την τοξικότητα της αγωγής χωρίς να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα κατά του όγκου, όπως παρατηρήθηκε, έχει επίσης τη δυνατότητα να ενισχύει τα θεραπευτικά οφέλη σε ασθενείς με καρκίνο χωρίς να αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών.
Tα αποτελέσματα δημοσιεύονται στο περιοδικό ‘International Journal of Radiation Oncology Biology Physics.’

Διατροφή και Ακτινοθεραπεία 
Γενικά  η ακτινοθεραπεία δημιουργεί αίσθημα κόπωσης, μειωμένη όρεξη και μειωμένη επιθυμία για σίτιση. Η διαιτητική θεραπεία πρέπει να παρέχει στον ασθενή επαρκή πρόσληψη σε πρωτεΐνες και ενέργεια, έτσι ώστε να μπορέσει να ανεχτεί την ακτινοθεραπεία, να προλάβει την απώλεια βάρους και να διατηρήσει ένα γενικότερο καλό επίπεδο υγείας.

Περιλαμβάνει:

• Τη χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων μεταξύ των γευμάτων.
• Την εντερική διατροφή.
• Αλλαγές στη δίαιτα του ασθενούς, με κυριότερες τα μικρά συχνά γεύματα μέσα στην ημέρα και την αποφυγή συγκεκριμένων τροφών που προκαλούν ενόχληση.
• Στη διάρκεια της θεραπείας μπορεί να χρειαστεί κάποιος να μειώσει τις ώρες εργασίας ή να περικόψει τις κοινωνικές ή αθλητικές δραστηριότητες.
• Προσπαθήστε να τρώτε καλά κατά τη διάρκεια της θεραπείας και να πίνετε περίπου δύο λίτρα νερό κάθε μέρα.

Ενδύματα 

Είναι πιο βολικό οι ενδυμασία να είναι με φαρδιά, casual ρούχα για την άνεση του ασθενή. 

Ακαμψία

Μερικές φορές οι άνθρωποι που έχουν ακτινοθεραπεία σε περιοχές πάνω από τις αρθρώσεις ή τους μύες μπορεί να εμφανίσουν κάποια ακαμψία. Αυτό μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή, έως και δύο χρόνια μετά τη θεραπεία. Η τακτική άσκηση σε αυτές τις αρθρώσεις και τους μύες μπορεί να αποτρέψει την ακαμψία. Ο γιατρός σας μπορεί να σας παραπέμψει σε έναν φυσιοθεραπευτή.

Πηγή

Read More

Ακτινοθεραπευτική oγκολογία και τεχνολογική πρόοδος

Η ακτινοθεραπεία, υπήρξε και παραμένει ένας από τους κύριους τρόπους αντιμετώπισης του καρκίνου, μαζί με την χημειοθεραπεία και τη χειρουργική. Στις αναπτυγμένες χώρες, ένας στους δύο ασθενείς με καρκίνο υποβάλλονται σε ακτινοθεραπεία σε κάποιο στάδιο της νόσου.

Η ακτινοθεραπεία είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική έναντι πρωτοπαθών όγκων, ελαττώνοντας την τοπική υποτροπή, αυξάνοντας, ενδεχομένως, την επιβίωση και περιορίζοντας την ανάπτυξη μεταστατικής νόσου. Επίσης, είναι πολύ αποτελεσματική στην ανακούφιση των συμπτωμάτων από τη μεταστατική νόσο.

Στο σύνολο των ασθενών που καταφέρνουν να επιβιώσουν του καρκίνου, εκτιμάται ότι ποσοστό 40% έχει θεραπευθεί χάρη στην ακτινοθεραπεία, είτε ως μοναδική θεραπεία είτε ως βασική συνιστώσα της θεραπείας.

Ένας από τους λόγους για τους οποίους η ακτινοβολία αποτυγχάνει στον έλεγχο των κακοήθων νεοπλασιών είναι η δυσκολία της να αποθέσει θανατηφόρα δόση ακτινοβολίας στην περιοχή του στόχου, χωρίς να βλάψει τους γύρω φυσιολογικούς ιστούς. Στόχος της ακτινοβολίας είναι η εξουδετέρωση κακοήθων κυττάρων με τη λιγότερο δυνατή νοσηρότητα. Η συμβατική ακτινοθεραπεία, από την εποχή που παρουσιάσθηκαν οι γραμμικοί επιταχυντές, ανέπτυξε την δυνατότητα αντιμετώπισης των «εν τω βάθει» κακοήθων όγκων.

Οι συμβατικές δέσμες είχαν συνήθως σχήμα τετραγώνου ή παραλληλογράμμου και αναπόφευκτα περιελάμβαναν σημαντικό τμήμα φυσιολογικών ιστών. Οι φυσιολογικοί ιστοί είναι περισσότερο ευαίσθητοι στην ακτινοβολία από τα κύτταρα του όγκου. Επομένως η ανοχή των φυσιολογικών ιστών αποτελεί τον περιοριστικό παράγοντα της συνολικής δόσης, με συνέπεια να εναποτίθεται μικρότερη δόση και να ελαττώνεται η δυνατότητα εξουδετέρωσης του όγκου. Η μεγίστη δόση ακτινοβολίας που είναι δυνατόν να χορηγηθεί με τη συμβατική τεχνική, είναι ανεπαρκής στην πλειονότητα των περιπτώσεων για τον έλεγχο της τοπικά προχωρημένης νόσου.

Κατά τη διάρκεια της περασμένης δεκαετίας, ταυτόχρονα με την ανάπτυξη των υπολογιστών και της ιατρικής απεικόνισης, παρουσιάστηκε η τεχνική της τρισδιάστατης συμμόρφου ακτινοθεραπείας [3-D conformal radiotherapy (3D-CRT)]. Με αυτήν περιορίζεται το τμήμα των φυσιολογικών ιστών που ακτινοβολείται, ενώ αυξάνεται η δόση που λαμβάνει ο όγκος-στόχος. Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρησιμοποίηση εξατομικευμένων εκμαγείων διαμόρφωσης της δέσμης ακτινοβολίας ή ακόμη και πολύφυλλων διαφραγμάτων {multi-leaf collimation, (MLC)}, τα οποία παρεμβάλλονται στη δέσμη τροποποιώντας την κατά τρόπον ώστε να προσαρμόζεται η ακτινοβολία στην περιοχή του όγκου-στόχου, ενώ αντίστοιχα μειώνεται το ποσοστό των συμπεριλαμβανόμενων φυσιολογικών ιστών κατά 40-50%. Με τον τρόπο αυτό δίδεται η δυνατότητα χορήγησης μεγαλύτερης δόσης στον όγκο-στόχο, ενώ ελαχιστοποιούνται οι παρενέργειες. Παρόλα αυτά, σημαντικό τμήμα φυσιολογικών ιστών εξακολουθεί να συμπεριλαμβάνεται στην περιοχή ακτινοβόλησης, με επακόλουθο την αύξηση της πιθανότητας παρενεργειών.

Στις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας εμφανίζεται και αναπτύσσεται θεωρητικά και τεχνολογικά η μεταβαλλόμενης έντασης ακτινοβόληση [Intensity modulated radiation therapy (IMRT)]. Πρόκειται για προηγμένο τρόπο ακτινοθεραπείας, κατά τον οποίο χρησιμοποιούνται γραμμικοί επιταχυντές, ελεγχόμενοι από ηλεκτρονικούς υπολογιστές, με σκοπό την εναπόθεση δόσεων ακτινοβολίας ακριβείας σε έναν κακοήθη όγκο ή σε συγκεκριμένες περιοχές μέσα στον όγκο. Η δόση ακτινοβολίας προσαρμόζεται στην τρισδιάστατη (3D) μορφή του όγκου, μεταβάλλοντας και ελέγχοντας την ένταση της δέσμης ακτινοβολίας, με σκοπό την εναπόθεση υψηλής δόσης στον όγκο-στόχο, ελαχιστοποιώντας την έκθεση ακτινοβολίας στους γύρω φυσιολογικούς ιστούς.

Συνδυασμοί διαφόρων μεταβαλλόμενων ως προς την ένταση δεσμών ακτινοβολίας κατευθύνονται από διαφορετικές γωνίες, προκειμένου να παράγουν μια προσαρμοσμένη και εξατομικευμένη δόση ακτινοβολίας μεγιστοποιώντας έτσι τη δόση στον όγκο και ταυτόχρονα προστατεύοντας τους παρακείμενους φυσιολογικούς ιστούς.

Επειδή η αναλογία της δόσης των φυσιολογικών ιστών ως προς τον όγκο μειώνεται σημαντικά με την τεχνική IMRT, μπορούν ακίνδυνα να εναποτεθούν υψηλότερες και αποτελεσματικότερες δόσεις ακτινοβολίας στους όγκους με λιγότερες παρενέργειες έναντι των συμβατικών τεχνικών ακτινοθεραπείας. Η τεχνική IMRT έχει επίσης τη δυνατότητα μείωσης της τοξικότητας, ακόμα και όταν δεν αυξάνονται οι δόσεις.

Σήμερα, η τεχνική IMRT χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του καρκίνου σε διάφορες εντοπίσεις όπως προστάτου, κεφαλής λαιμού, θυρεοειδούς, γυναικολογικών όγκων και άλλων.

Η πρόοδος στην απεικονιστική τεχνολογία έχει παίξει ζωτικό ρόλο σε κάθε κλάδο της ιατρικής επιστήμης. Το γεγονός αυτό είχε την ευρεία απήχηση και στην ακτινοθεραπευτική ογκολογία. Η δυνατότητα απόκτησης, ενίσχυσης, ανάγνωσης και περαιτέρω ανάλυσης του δικτύου των απεικονιστικών λεπτομερειών είναι απαραίτητη για τη διαδικασία της διάγνωσης και της θεραπευτικής εφαρμογής και, επιπλέον, αποτελεί το κλειδί της δυνατότητας παροχής ακτινοθεραπείας υψηλής τεχνολογίας. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνεται ο σχεδιασμός της θεραπείας, καθώς και ο εντοπισμός του στόχου για την ακριβέστερη χορήγηση ακτινοθεραπείας.

Στο στάδιο του σχεδιασμού ο καθορισμός του όγκου και των υγιών ιστών γίνεται μέσω αξονικής τομογραφίας, συχνά όμως επιτυγχάνεται μεγαλύτερη ακρίβεια με χρήση μαγνητικής τομογραφίας ή απεικόνισης ΡΕΤ. Κατά το στάδιο αυτό υπάρχει επίσης η δυνατότητα χρήσης τρισδιάστατης απεικόνισης των μαλακών ιστών για τον εντοπισμό του στόχου. Η κίνηση του όγκου μπορεί να ανιχνευθεί με φθοριοσκοπική απεικόνιση των ακτινοσκιερών δεικτών, που έχουν εμφυτευτεί εντός ή πέριξ του όγκου.

Οι εξελίξεις αυτές επιτρέπουν την παρατήρηση και την καταγραφή των αλλαγών των διαστάσεων, της θέσης και του σχήματος του όγκου κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας. Έτσι αυξάνεται η γεωμετρική ακρίβεια της ακτινοθεραπείας. Η θεραπεία που καθοδηγείται από την απεικόνιση, [Image Guided Radiation Therapy (IGRT)] αυξάνει επίσης την ομοιομορφία των χορηγούμενων δόσεων σε ένα δεδομένο πληθυσμό ασθενών και βελτιώνει τη δυνατότητα μέτρησης, αξιολόγησης και διόρθωσης της σκόπευσης κατά τη διάρκεια της ακτινοβόλησης.

Παρόλο που οι εξελίξεις αυτές φαίνονται εντυπωσιακές, οι μελλοντικές θεαματικές αλλαγές στην ακτινοθεραπεία θα συνδυάσουν τις νέες εξελίξεις στη μοριακή βιολογία με τις πλήρεις δυνατότητες της τεχνολογίας ακτινοθεραπείας υψηλής ακριβείας. Γενετικοί προγνωστικοί δείκτες θα επιτρέψουν τον εξατομικευμένο σχεδιασμό θεραπειών για κάθε ασθενή με βάση τα εκτιμώμενα αποτελέσματα της ακτινοθεραπείας στους υγιείς ιστούς και στα καρκινικά κύτταρα. Η θεραγνωστική (Theragnostic) απεικόνιση (ήτοι η χρήση ιατρικών απεικονίσεων για να επιλεγεί η καλύτερη θεραπεία συγκεκριμένων ασθενών) θα αξιοποιήσει τη λειτουργική απεικόνιση για το σχεδιασμό βιολογικά καθοδηγούμενης ακτινοθεραπείας. Για την ουσιαστική βελτίωση των θεραπευτικών δυνατοτήτων της ακτινοθεραπείας μπορούν να χρησιμοποιηθούν νέοι μοριακοί παράγοντες στόχευσης. Ένα καλό παράδειγμα είναι ο συνδυασμός ακτινοθεραπείας με αντισώματα που δεσμεύουν τους υποδοχείς του επιδερμοειδούς αυξητικού παράγοντα [epidermal growth factor-receptor (EGFR)], γεγονός που βελτιώνει τον τοπικό έλεγχο και την επιβίωση για τον καρκίνο της κεφαλής και λαιμού.

Αναμένεται ότι όλες αυτές οι εξελίξεις στην καθοδηγούμενη θεραπεία του καρκίνου θα συντελέσουν στην εμφάνιση τεχνικών ακτινοθεραπείας μεγαλύτερης ακριβείας, θα συμβάλουν στη βελτίωση του ελέγχου επί του όγκου, θα μειώσουν την εμφάνιση και τη σοβαρότητα των επιπλοκών και θα διευκολύνουν την ανάπτυξη περισσότερων πρωτοκόλλων αντιμετώπισης του καρκίνου οδηγώντας στη νέα εποχή της Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας.

Πηγή

Read More

Γραμμικός επιταχυντής Elekta "SYNERGY"

Από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για τη θεραπεία του καρκίνου είναι ο γραμμικός επιταχυντής. Ο γραμμικός επιταχυντής είναι ένα μηχάνημα, το οποίο παράγει δέσμες ακτινών υψηλής ενέργειας φωτόνια  ακτινών Χ και ηλεκτρόνια. Χρησιμεύει για τη θεραπεία του καρκίνου. Οι υψηλής ενέργειας ακτίνες διεισδύουν μέσα στο σώμα και προκαλούν βλάβες στα κύτταρα. Οι γραμμικοί επιταχυντές της  Elekta "SYNERGY", "SYNERGY" Platform και AXESSE έχουν ενσωματωμένα διαφράγματα πολλαπλών φύλλων για αυτόματη μορφοποίηση της θεραπευτικής δέσμης. Επίσης έχουν ενσωματωμένο  μηχανισμό για λήψη ηλεκτρονικής εικόνας πεδίου( EPID), Cone beam CT δηλαδή αξονικό τομογράφο που δίνει εικόνα σε θέση θεραπείας και ελέγχει την ακριβή θέση του ακτινοβολούμενου στόχου και ειδικό ρομποτικό κρεβάτι HEXAPODE. Οι γραμμικοί επιταχυντές νέας γενιάς σε συνδυασμό με τον Εξομοιωτή VARIAN και τα συστήματα σχεδιασμού NOMOS  και ONCENTRA δίνεται η δυνατότητα εφαρμογής τεχνικών όπως 

_{Image Guided Radiation Therapy (IGRT με CBCT+EPID), 
Στερεοταξία Σώματος-Κεφαλής 
Volumetric Modulated Arc Therapy (VMAT) 
ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΚΗ ΑΚΤΙΝΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ 
Ακτινοθεραπεία με διαμορφούμενης έντασης δέσμη-IMRT
Πηγή}

Read More

Η σημασία της ακτινοθεραπείας στον καρκίνο του ρινοφάρυγγα

Η ακτινοθεραπεία αποτελεί την κύρια θεραπεία για τον καρκίνο του ρινοφάρυγγα και στόχος της είναι η ίαση. Η χειρουργική προσπέλαση της περιοχής περιορίζεται  μόνο στη λήψη βιοψίας από την κυρίως εντόπιση ή τραχηλικό λεμφαδένα. Εξαιτίας της δύσκολης ανατομικής προσέγγισης και της πολυπλοκότητας των ανατομικών δομών της περιοχής  απαιτείται  μεγάλη εμπειρία από τον ακτινοθεραπευτή ογκολόγο και χρήση προηγμένων τεχνικών ακτινοθεραπείας. Εφαρμόζεται υψηλή δόση ακτινοθεραπείας με παράλληλη προφύλαξη των ευαίσθητων ανατομικών οργάνων που γειτνιάζουν όπως, του νωτιαίου μυελού, των κρανιακών νεύρων, της βάσης του εγκεφάλου των σιελογόνων αδένων, του δέρματος κτλ. Η ακτινοθεραπεία

Read More

Καρκίνος του ρινοφάρυγγα και ΙΜRT

Η ακτινοθεραπεία  αποτελεί και τη μόνη θεραπευτική προσέγγιση για την αντιμετώπιση του καρκίνου του ρινοφάρυγγα, για΄αυτό το λόγο αποτέλεσε από πολύ νωρίς ένα πολύ καλό μοντέλο για την εφαρμογή προηγμένων ακτινοθεραπευτικών τεχνικών. Η διαμορφούμενης έντασης ΑΚΘ ( IMRT) αντιπροσωπεύει την εξέλιξη της σύμμορφης τεχνικής 3D-CRT όπου  χρησιμοποιούνται  πολύπλοκα λογισμικά σχεδιασμού πλάνου θεραπείας δημιουργώντας πεδία θεραπείας με διαφορετικής έντασης δέσμες ακτινοβολίας. Συνδυασμοί  διαφόρων  υποπεδίων τα οποία ακτινοβολούνται με διαφορετική ένταση δημιουργούν τη βέλτιστη κατανομή της δόσης στον όγκο και στους υγιείς ιστούς που μεταφράζεται σε κλινικά

Read More