Αξονική στεφανιογραφία: μια στεφανιογραφία αναίμακτη και χωρίς καθετηριασμό

Γράφει η Ρωξάνη Ευθυμιάδου

Αν. Διευθύντρια Τμήματος Αξονικής - Μαγνητικής Τομογραφίας Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ

Η αξονική στεφανιογραφία είναι μια σύγχρονη απεικονιστική μέθοδος που αποτελεί προϊόν της προηγμένης τεχνολογίας των νεότερων αξονικών τομογράφων και του εξελιγμένου λογισμικού των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Με απλά λόγια, είναι μια σύγχρονη εφαρμογή της αξονικής τομογραφίας που μας παρέχει τη δυνατότητα να απεικονίσουμε και να μελετήσουμε με λεπτομέρεια και ακρίβεια τα στεφανιαία αγγεία.

Είναι γνωστό ότι η στεφανιαία νόσος αποτελεί κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας στον πολιτισμένο κόσμο. Η στεφανιαία νόσος οφείλεται στην ανάπτυξη αθηρωματικών πλακών στο τοίχωμα των λεπτών αγγείων της καρδιάς, των στεφανιαίων αγγείων. Μέχρι σήμερα η καθιερωμένη μέθοδος μελέτης των στεφανιαίων αγγείων, η μέθοδος αναφοράς όπως συνηθίζουμε να λέμε, είναι η εκλεκτική αγγειογραφία των στεφανιαίων αρτηριών.

Η αξονική στεφανιογραφία είναι μια εναλλακτική μέθοδος μελέτης των στεφανιαίων αρτηριών, από την οποία μπορεί να επωφεληθεί μεγάλος αριθμός εξεταζομένων ακολουθώντας πάντα τις οδηγίες του θεράποντος ειδικού ιατρού, ο οποίος και θα παραπέμψει για την εξέταση. Η αξονική στεφανιογραφία είναι μέθοδος απλή, ανώδυνη και αναίμακτη, καθώς δεν απαιτείται καθετηριασμός όπως στην εκλεκτική στεφανιογραφία.

Η χορήγηση του σκιαγραφικού διενεργείται μέσω μιας περιφερικής φλέβας και η διενέργεια της εξέτασης ολοκληρώνεται μέσα σε λίγα λεπτά.

Ακολουθεί μελέτη και ανασύσταση των εικόνων από εξειδικευμένους ακτινολόγους σε ειδικούς σταθμούς μετεπεξεργασίας. Η αξονική στεφανιογραφία δεν απαιτεί νοσηλεία του εξεταζομένου και, ως μη επεμβατική μέθοδος, δεν τον εκθέτει στους μικρούς, αλλά υπαρκτούς κινδύνους επιπλοκών που συνοδεύουν την εκλεκτική στεφανιογραφία. Φυσικά λόγω της χορηγήσεως σκιαγραφικής ουσίας, η μέθοδος, όπως άλλωστε και η εκλεκτική στεφανιογραφία, προϋποθέτει καλή νεφρική λειτουργία, καθώς το χρησιμοποιούμενο ιωδιούχο σκιαγραφικό μέσο σε αντίθετη περίπτωση μπορεί να αποβεί νεφροτοξικό.

Η αξονική στεφανιογραφία είναι μέθοδος με μεγάλη αρνητική προγνωστική αξία, δηλαδή μια φυσιολογική εξέταση ουσιαστικά αποκλείει τη στεφανιαία νόσο. Επιπροσθέτως με την αξονική στεφανιογραφία μπορούμε να εκτιμήσουμε όχι μόνο τον αυλό των στεφανιαίων αγγείων -όπως η εκλεκτική στεφανιογραφία- αλλά και να μελετήσουμε το τοίχωμα αυτών όπου μπορεί να αναπτύσσονται μαλακές ή επασβεστωμένες αθηρωματικές πλάκες και να εξετάσουμε στο πλαίσιο της ίδιας μεθόδου την υπόλοιπη έκταση του θώρακος.

Τα πλεονεκτήματα

Λόγω των σημαντικών πλεονεκτημάτων της η αξονική στεφανιογραφία κερδίζει συνεχώς έδαφος για την εφαρμογή της στην κλινική πράξη και αποτελεί πλέον ένα αξιόπιστο διαγνωστικό εργαλείο στη φαρέτρα του κλινικού ιατρού.

Η εξέταση ωστόσο θα πρέπει να διενεργείται πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες του ειδικού καρδιολόγου, ο οποίος και θα καθορίσει αν ο ασθενής του μπορεί πραγματικά να επωφεληθεί από την εν λόγω μέθοδο ή να προχωρήσει στην εκλεκτική στεφανιογραφία.

Γενικά, από την αξονική στεφανιογραφία μπορούν να επωφεληθούν οι ασθενείς χαμηλού ή μέσου κινδύνου για στεφανιαία νόσο, όπως και οι ασυμπτωματικοί ασθενείς με αυξημένους παράγοντες κινδύνου (κάπνισμα, υψηλή χοληστερίνη, διαβήτης, παχυσαρκία κ.λπ.) ή οι ασθενείς με αμφίβολα αποτελέσματα από τον υπόλοιπο καρδιολογικό έλεγχο.

Τουναντίον, οι ασθενείς που έχουν σοβαρή ένδειξη από τον λοιπό κλινικοεργαστηριακό έλεγχο για στεφανιαία νόσο οφείλουν να προχωρήσουν στην εκλεκτική στεφανιογραφία.

Άλλωστε στους ασθενείς αυτούς είναι πολύ πιθανό διά της εκλεκτικής στεφανιογραφίας να διενεργηθεί αγγειοπλαστική ή τοποθέτηση stent, πράξεις φυσικά που δεν είναι δυνατές παρά μόνο στο πλαίσιο της επεμβατικής μεθόδου. Η αξονική στεφανιογραφία έχει επίσης χρησιμοποιηθεί με πολύ καλά αποτελέσματα για τη μελέτη της βατότητας των stent σε επανελέγχους μετά την τοποθέτησή τους, καθώς και για τη βατότητα των μοσχευμάτων έπειτα από παρακαμπτήριες επεμβάσεις (by pass).

Με τους νεότερους πολυτομικούς τομογράφους η διαγνωστική ακρίβεια και η ευαισθησία της αξονικής στεφανιογραφίας έχουν αυξηθεί, ενώ έχει περιοριστεί η ακτινική επιβάρυνση που δέχεται ο εξεταζόμενος.

Σε ποιους απευθύνεται

Η αξονική στεφανιογραφία, λοιπόν, δεν απευθύνεται μόνο σε πάσχοντες. Μπορεί να επωφεληθεί από αυτή ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού: οι έχοντες -όπως αναφέρθηκε- χαμηλή ή μέση πιθανότητα για στεφανιαία νόσο, εφόσον η εξέταση διενεργείται πάντοτε στο πλαίσιο ενός γενικότερου κλινικοεργαστηριακού ελέγχου και σύμφωνα με τις οδηγίες του ειδικού κλινικού. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελεί ένα πιθανό ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ του βασικού κλινικοεργαστηριακού καρδιολογικού ελέγχου και της εκλεκτικής στεφανιογραφίας.

Η αξιόπιστη μελέτη των στεφανιαίων αγγείων έχει ως αποτέλεσμα αυτοί που έχουν φυσιολογική εξέταση να αποφύγουν την επεμβατική πράξη της εκλεκτικής στεφανιογραφίας (άλλωστε το 25% των εκλεκτικών στεφανιογραφιών που εκτελούνται ανά έτος είναι φυσιολογικές, επομένως δυνητικά θα μπορούσαν να αποφευχθούν), ενώ οι έχοντες παθολογικά ευρήματα μπορούν να παραπεμφθούν για περαιτέρω λεπτομερέστερο εργαστηριακό έλεγχο.

Πηγή

Read More

Σπινθηρογράφημα καρδιάς

Με το σπινθηρογράφημα καρδιάς ή μυοκαρδίου καλύτερα, ελέγχεται η αιμάτωση του μυοκαρδίου και έμμεσα εξάγονται συμπεράσματα για την κατάσταση των στεφανιαίων αγγείων. Τεχνική Πριν την λήψη του σπινθηρογράφηματος καρδιάς ο άρρωστος υπόκειται σε δοκιμασία κόπωσης είτε με την κλασσική τεχνική σε κυλιόμενο τάπητα ή με φάρμακα εάν υπάρχουν ειδικοί λόγοι όπως άρρωστοι που για οποιοδήποτε λόγο, δεν μπορούν να υποβληθούν σε σωματική άσκηση η κόπωση. Κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας υπάρχει συνεχής παρακολούθηση του ηλεκτροκαρδιογραφήματος και συχνή μέτρηση της αρτηριακής πιέσεως. Η δοκιμασία διακόπτεται για τους ίδιους λόγους όπως όταν δεν συνοδεύεται από σπινθηρογράφημα, δηλαδή όταν ο ασθενής φθάσει στο μέγιστο της ασκήσεως ή όταν εμφανίσει συμπτώματα ή / και ηλεκτροκαρδιογραφικές μεταβολές που δεν επιτρέπουν τη συνέχιση της ασκήσεως, χορηγείται μια μικρή ποσότητα ραδιενεργού ουσίας, συνήθως θάλλιο 201 ή τεχνήτιο, ενδοφλεβίως. Πολλοί ασθενείς ανησυχούν σχετικά με τη χορηγούμενη ραδιενεργό ουσία. Θα πρέπει να γίνει γνωστό ότι οι ποσότητες που χρησιμοποιούνται για διαγνωστικούς λόγους είναι μικρές και ασφαλείς και ότι όλα τα εργαστήρια υποχρεούνται να μετρούν προσεκτικά τις χορηγούμενες δόσεις Μετά τη χορήγηση του ραδιοϊσοτόπου, ο ασθενής ξαπλώνει σε ειδικό κρεβάτι κάτω από μια γ-κάμερα. Η κάμερα έχει μία έως τρεις κεφαλές που περιστρέφονται γύρω από το θώρακα του ασθενούς και συλλαμβάνει τους σπινθηρισμούς της ραδιενεργού ουσίας που προέρχονται από την καρδιά. Με ειδική επεξεργασία καταγράφονται οι εικόνες της καρδιάς Το θάλλιο με το αίμα, πηγαίνει στις στεφανιαίες αρτηρίες (είναι τα αγγεία που αιματώνουν την καρδιά) και προσλαμβάνεται από τα μυοκαρδιακά κύτταρα. Η λήψη της πρώτης ομάδας εικόνων γίνεται αμέσως μετά τη δοκιμασία κοπώσεως. Η πρώτη ομάδα εικόνων δείχνει την αιμάτωση της καρδιάς κατά την άσκηση. Η λήψη εικόνων επαναλαμβάνεται μετά 2,30 ως 4 ώρες. Η δεύτερη ομάδα εικόνων δείχνει την αιμάτωση της καρδιάς σε κατάσταση ηρεμίας. Όταν μια περιοχή της καρδιάς δεν αιματώνεται καλά, προσλαμβάνει λιγότερο θάλλιο και φαίνεται σαν ελλειμματική περιοχή σε σύγκριση με μια άλλη περιοχή η οποία αιματώνεται φυσιολογικά και ως εκ τούτου δεν απεικονίζεται έλλειμμα. Οι εικόνες που λαμβάνονται στο τέλος της κόπωσης δείχνουν την αιμάτωση της καρδιάς κατά την άσκηση. Μια δεύτερη σειρά εικόνων λαμβάνονται 4-24 ώρες μετά την κόπωση και δείχνουν την αιμάτωση της καρδιάς στην ηρεμία. Οι εικόνες αυτές συγκρίνονται με αυτές της κόπωσης. Πως αξιολογείται η εξέταση; Αν οι εικόνες της κόπωσης και της ηρεμίας δεν δείχνουν έλλειμμα, τότε η αιμάτωση του μυοκαρδίου είναι φυσιολογική και συμπεραίνεται ότι δεν υπάρχει στένωση ή απόφραξη των στεφανιαίων αρτηριών. Αν οι εικόνες της κόπωσης δείχνουν έλλειμμα και της ηρεμίας δεν δείχνουν (Αναστρέψιμα πλήρως ή μερικώς ελλείμματα), τότε η αιμάτωση του μυοκαρδίου είναι παθολογική στην κόπωση και συμπεραίνεται ότι υπάρχει στένωση ή απόφραξη των στεφανιαίων αρτηριών. Αν οι εικόνες της κόπωσης και της ηρεμίας δείχνουν έλλειμμα (σταθερά ελλείμματα), η αιμάτωση του μυοκαρδίου απουσιάζει, και συμπεραίνεται ότι υπάρχει στένωση ή απόφραξη των στεφανιαίων αρτηριών η οποία έχει προκαλέσει νέκρωση (παλαιό έμφραγμα) του μυοκαρδίου. Άλλα παθολογικά ευρήματα που μπορούν να παρατηρηθούν είναι η αυξημένη πνευμονική πρόσληψη TL-201 (σημείο καρδιακής ανεπάρκειας) και η παροδική ισχαιμική διάταση της αριστερής κοιλίας. Το σπινθηρογράφημα καρδιάς στην στεφανιαία νόσο Παρατηρούνται περιοχές που δεν προσλαμβάνουν θάλλιο, όπως το φυσιολογικό μυοκάρδιο. Ανάλογα με την χρονική συμπεριφορά τους τα ελλείμματα χωρίζονται σε: Σταθερά ελλείμματα που αντιστοιχούν σε εμφραγματικές περιοχές. Αναστρέψιμα (πλήρως ή μερικώς) ελλείμματα που αντιστοιχούν σε ισχαιμικές περιοχές του μυοκαρδίου. Άλλα παθολογικά ευρήματα που μπορούν να παρατηρηθούν είναι η αυξημένη πνευμονική πρόσληψη TL-201 και η παροδική ισχαιμική διάταση της αριστερής κοιλίας.    Iσοτοπική κοιλιογραφία καρδιάς Δίδεται ενδοφλέβια ραδιενεργό τεχνήτιο. Καθώς αυτό ανακατεύεται με το αίμα και περνά από τις καρδιακές κοιλότητες, λαμβάνονται με την γ-κάμερα εικόνες των κοιλοτήτων της καρδιάς στην συστολή και διαστολή και συγκρίνονται μεταξύ τους. Έτσι υπολογίζεται το κλάσμα εξώθησης που είναι από ένας από τους καλύτερους δείκτες λειτουργικότητας της καρδιάς. Συμπερασματικά Το σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου είναι μια απεικονιστική τεχνική με την οποία ελέγχεται η αιμάτωση του καρδιακού μυός (μυοκαρδίου). Το σπινθηρογράφημα ανήκει στις λεγόμενες μη επεμβατικές διαγνωστικές τεχνικές. Τις περισσότερες φορές πραγματοποιείται σε συνδυασμό με δοκιμασία κο­πώσεως. Με το σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου μπορεί να απεικονισθεί η εντόπιση και το μέγεθος των ελλειμμάτων αιματώσεως και μ' αυτόν τον τρόπο να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της στεφανιαίας νόσου. Εκτός από τη διάγνωση, με αυτή την εξέταση μπορεί να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα της αντιστηθαγχικής αγωγής, η ύπαρξη βιωσίμου ("ζωντανού") μυοκαρδίου σε ασθενείς με δυσλειτουργούσα ("αδύναμη") καρδιά, καθώς επίσης και η μελλοντική έκβαση των ασθε­νών που υπέστησαν έμφραγμα ή πάσχουν από στεφανιαία νόσο. Αν ο θεράπων καρδιολόγος το κρίνει αναγκαίο, ο έλεγχος του ασθενούς μπορεί να συνεχισθεί περαιτέρω με καρδιακό καθετηριασμό και στεφανιογραφία.

Πηγή

Read More

Πόσο βλάπτει η αξονική τομογραφία;

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Θ. ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΣ MD, PhD., καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής Β' Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ, πρόεδρος Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας

Η αξονική τομογραφία σήμερα αποτελεί μία κατάκτηση για τη διάγνωση διαφόρων παθήσεων. Μάλιστα, η αξονική τομογραφία των πολλαπλών τομών κατάφερε να απεικονίσει ευκρινώς τις στεφανιαίες αρτηρίες με υψηλή πιστότητα, η οποία προσεγγίζει το 95%. Δηλαδή είναι δυνατόν σήμερα να μελετήσουμε την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι στεφανιαίες αρτηρίες της καρδιάς με ευκρίνεια εντυπωσιακή. Η μέθοδος αυτή δεν απεικονίζει μόνον τη στένωση μιας αρτηρίας, την οποία άλλωστε απεικονίζει και η κλασική στεφανιογραφία, αλλά απεικονίζει το σύνολο της αθηροσκληρωτικής πλάκας. Δηλαδή απεικονίζει όλη τη βλάβη μέσα στο τοίχωμα, προτού ακόμα εμφανιστεί και δημιουργήσει τη στένωση της στεφανιαίας αρτηρίας. Έτσι είναι δυνατόν να αρχίσει έγκαιρα η θεραπεία της σταθεροποίησης της αθηροσκληρωτικής πλάκας, η οποία ελαττώνει το ποσοστό των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου και του αιφνίδιου θανάτου σε επίπεδα που πλησιάζουν το 40%.

Άρα θα μπορούσε κανείς να απεικονίζει τις στεφανιαίες αρτηρίες του μία φορά το χρόνο και να ξέρει τι του γίνεται; Η απάντηση είναι σαφώς: όχι. Γιατί η αξονική τομογραφία, όπως και η απλή ακτινογραφία καθώς και η κλασική στεφανιογραφία, εκθέτουν τον εξεταζόμενο στον κίνδυνο της ακτινοβολίας, η οποία ως γνωστόν θεωρείται καρκινογόνος.

Εύλογα όμως τίθεται το ερώτημα του ποιος είναι ο πραγματικός κίνδυνος από την ακτινοβολία κάθε διαγνωστικής απεικονιστικής μεθόδου που χρησιμοποιεί ο ιατρός. Αναμφισβήτητα αυτός που υποβάλλεται σε απλή ακτινογραφία δέχεται πολύ μικρότερη ακτινοβολία από αυτόν που υποβάλλεται σε εξέταση στεφανιογραφίας, είτε με την κλασική μέθοδο είτε με την αξονική τομογραφία.

Διάφοροι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η αξονική τομογραφία αυξάνει κατά 1% την πιθανότητα κάθε ανθρώπου να πάθει καρκίνο. Αλλοι πάλι ερευνητές ισχυρίζονται ότι διπλασιάζεται η πιθανότητα καρκίνου σε εκείνον που υποβάλλεται σε αξονική τομογραφία. Στην πραγματικότητα όμως, δεν υπάρχουν ακριβείς αριθμοί. Οι αριθμοί προκύπτουν από μελέτες που έγιναν στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι ύστερα από τους ατομικούς βομβαρδισμούς. Όμως οι συνθήκες είναι τελείως διαφορετικές όταν πρόκειται για ακτινοβολία που προέρχεται από ιατρικές εξετάσεις που έχουν διαχρονική αθροιστική δοσολογία ή προέρχεται από ατομικό βομβαρδισμό. Τελευταία δημοσιεύθηκε μία μελέτη σε ένα από τα εγκυρότερα ιατρικά περιοδικά («New England Journal of Medicine») σχετική με τους κινδύνους της ακτινοβολίας της αξονικής τομογραφίας, όπου εκεί ιδιαιτέρως επισημαίνεται ότι ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για τους ασθενείς νεαρής ηλικίας και μάλιστα στα παιδιά. Στην ίδια μελέτη επισημαίνεται ότι το 1/3 των αξονικών τομογραφιών δεν δικαιολογούνται επαρκώς επιστημονικά και υπολογίζουν ότι 20 εκατομμύρια ενήλικοι και περί το 1 εκατομμύριο παιδιά στις ΗΠΑ υποβάλλονται αδικαιολόγητα σε αξονικές τομογραφίες.

Έπειτα από όλα αυτά, ποιο είναι το τελικό συμπέρασμα; Είναι δυνατόν να σταματήσει η πρόοδος; Αναμφισβήτητα, όχι. Η τεχνολογία επιχειρεί διαρκώς να βελτιώσει τα μηχανήματα της αξονικής τομογραφίας, ενώ παράλληλα οι ιατροί θα πρέπει να ζητούν αξονική τομογραφία μόνον όπου πραγματικά κρίνεται απαραίτητη και αναγκαία.

Όσον αφορά την αξονική τομογραφία των στεφανιαίων αρτηριών, πρέπει να γίνεται εκεί όπου πραγματικά ενδείκνυται. Δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεται με βάση τα σημερινά δεδομένα, εάν δεν παρέλθει επαρκής χρόνος. Η πενταετία θεωρείται ένα καλό και ασφαλές χρονικό διάστημα.

Συμπερασματικά, όλες οι διαγνωστικές εξετάσεις που στηρίζονται στην εκπομπή ακτινοβολίας είναι εξ ίσου χρήσιμες, όπως είναι και η ατομική ενέργεια, η οποία ως γνωστόν μπορεί να καταστεί πηγή φωτός αλλά και πηγή καταστροφής και σκότους. Πάντα ο παράγων άνθρωπος είναι ο πρωταγωνιστικός παράγων. Γι' αυτό και ο ιατρός μπορεί σήμερα να χρησιμοποιεί σωστά την αξονική τομογραφία χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τον ασθενή του.

Πηγή

Read More

Σε τρισδιάστατη εικόνα οι στεφανιαίες αρτηρίες των ασθενών με συστήματα ακτίνων Χ

Οι καρδιολόγοι σύντομα θα έχουν τη δυνατότητα να βλέπουν τρισδιάστατες εικόνες από τις στεφανιαίες αρτηρίες των ασθενών τους, κάτι που θα τους διευκολύνει στις διαγνώσεις και στις θεραπείες, χάρη σε νέο λογισμικό που παρουσίασαν Aμερικανοί ερευνητές.
Η νέα τεχνολογία, που μόλις δοκιμάστηκε στους ανθρώπους για πρώτη φορά, βρίσκεται ακόμα στο αρχικό στάδιο των δοκιμών της, όπως αναφέρεται σε σχετική παρουσίαση στο περιοδικό «Circulation» της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρίας, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο.
Για «πολύ συναρπαστική και πολλά υποσχόμενη τεχνολογία» έκανε λόγο ο επικεφαλής ερευνητής Τζον Κάρολ, καθηγητής ιατρικής και διευθυντής στο καρδιολογικό τμήμα του πανεπιστημίου του Κολοράντο.
Η νέα απεικονιστική μέθοδος επιτρέπει στους γιατρούς να αξιολογούν με μεγαλύτερη ακρίβεια και ταχύτητα το μήκος, τη διακλάδωση και τις γωνίες των αρτηριών της καρδιάς, καθώς και τα «μπλοκαρίσματα» που τυχόν υπάρχουν.
Προς το παρόν, οι καρδιολόγοι χρησιμοποιούν εικόνες ακτινών Χ σε δύο διαστάσεις από διαφορετικές γωνίες για να αποκτήσουν όσο γίνεται πιο σφαιρική εικόνα των αρτηριών. Επίσης, με τη βοήθεια καθετήρα, πραγματοποιούν διαγνωστικές στεφανιογραφίες.
Το νέο λογισμικό, αν και χρησιμοποιεί τα υπάρχοντα συστήματα ακτινών Χ, παράγει τρισδιάστατες εικόνες, μειώνοντας την έκθεση των ασθενών σε ακτινοβολία και συντομεύοντας παράλληλα τον αναγκαίο χρόνο μέχρι τη διάγνωση.
Η μέθοδος, σε επόμενο στάδιο, θα δοκιμασθεί σε πολλά ιατρικά κέντρα ανά τον κόσμο. Οι καρδιαγγειακές νόσοι είναι υπεύθυνες για περίπου 17 εκατ. θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
Πηγή

Read More